گیاهان کوهی را ، نچینیم و نَخَریم

گیاهان کوهی را ، نچینیم و نَخَریم

الف .  حسینی ؛ به این فرهنگ عادت کنیم که ایران،خانه ی بزرگ و اولی ماست و خانه دوم آن منزل کوچکی است که داخلش زندگی می کنیم

اگه خدا چیزی به ما می دهد اول به آن خانه ی بزرگ بدهیم بعد آن قسمتش که کمتر هست  برای خانه ی خودمان حفظ کنیم تا این مملکت آباد بشود .

دکتر ملک حسینی

با فرا رسیدن فصل بهار،بحث گیاهان کوهی در محافل خبری ،تحلیلی و گروه های مرد نهاد داغ می شود ولی تاکنون راهی به جای نبرده است و همچنان این مشکل به قوت خود باقی مانده است.

بنابراین علاوه بر مشکلات ساختاری از جمله جایگاه محیط زیست(با توجه به مشکلات عدیده زیست محیطی  که گریبان گیر کشور ماست،این نهاد حساس یک سازمان است نه وزراتخانه)بودجه  ناکافی این سازمان،جایگاه نامناسب منابع طبیعی و مرتع داری (زیر مجموعه وزارت کشاورزی که با برنامه توسعه ای نامناسب مخرب محیط زیست می باشد) و غیره…به مشکلاتی دیگری که جنبه ی اجتماعی و مردمی دارد می پردازیم.

لذا برای حل یک مشکل باید دلایل ریشه آن را پیدا کرد و برای هر دلیل نسخه ای مناسب با آن پیچید تا به درمان ما واکنش مثبت نشان دهد.

برای درک صحیح از این قضیه،نخست باید نگاهمان را به این موضوع تغییر دهیم شاید از این شیوه های کلیشه و سطحی که نشان داده تاکنون اثری نداشته است، دست برداریم.با تعیین مقوله محیط زیست به یک هدف بلند مدت ملی (با ارتباط علمی با جهان و بکارگیری علم روز دنیا)و تبیین استراتژی‌های روشن،درگیر کردن مردم با آنها و با اتخاذ  تکنیک های فرهنگی درست و علمی و عملی این استراتژی ها را برای نیل به این هدف اجرا نماییم،این خود نیازمند صرف هزینه زیادی در سال های ابتدایی و جبران این هزینه به صورت پایدار  در سال های آتی می باشد. 

دوم باید گروه ها و دسته های را که در این قضیه دخیل هستند پیدا کرد و گروه بندی نمود،دلایل هر کدام از این گروه ها و دسته ها برای انجام این کار روشن شود و در آخر متناسب برای این دلایل راهکار مناسب و کاربردی ارائه نمود.

سه گروه در این مشکل درگیر هستند:

۱-کسانی که می توان  به علت مشکلات و فقر مالی و نبود کار خصوصا در روستا با آگاهی و یا ناآگاهانه  مسبب تشدید این معضل شده اند می توان آنها را عامل  اصلی عرضه ی این محصول دانست.

۲-این گروه شامل دو دسته هستند  :

الف ) دسته ی نخست، شامل کسانی که نیاز مادی دلیل این کار آنها نیست،بلکه برای نیاز شخصی،گاها از روی نا آگاهی و گاها از روی خودخواهی ،چشم هم چشمی و  تهیه سوغات برای دوستان و فامیل به مراتع و کوه های دارای این گیاهان می روند و دست به نابودی زیست بوم گیاهی می زنند. بر هر حال نمی توان این نکته را  نادیده گرفت که مشکلات اقتصادی سفره ی مردم را کوچک و کوچک تر نموده است،این امر منجر به افزایش شمار افرادی برای  تامین و جایگزین کردن این گیاهان با موادی که قادر به خرید آن نیستند گردیده است

ب) دسته دوم که این گروه،شامل کسانی می شود که به صورت تفننی و یا گردشی  به این مراتع می روند،به قصد و نیت چیدن این گیاهان در آن مکان حضور نداشته اند اما به چیدن گیاهان و بوته های که در مسیرشان واقع میشوند مبادرت می نمایند.

۳)گروه سوم  که با حضور آن معادله عرضه و تقاضا در این آشفته بازار برقرار و کامل می شود و تنور آن را گرم نگه می دارد یعنی خریداران و پذیرندگان سوغات ها و گردشگران غیر بومی می باشد. کسانی که کمتر به آن پرداخته شده و همه ی فشارها و پیکان انتقاد به سمت   دو گروه دیگر نشانه رفته است،در این بین کسی نمی گوید تا زمانی خریدار  برای محصولی وجود دارد عرضه به هر نحوی صورت می گیرد.اما تاثیر گذاری این افراد یا کم رنگ جلوه داده شده یا به کلی نادیده گرفته می شود.

-از دلایلی که می گویم باید نگاه ها  عوض شود، تفکرات رایجی ست که زمینه ساز این رفتارها می شود

“اگر من این کار نکنم دیگری این کار انجام می دهد” ( اگر من نچینم و نَخَرم دیگر این کار را انجام خواهد داد)

دیگری نگاهی ست که ما به زیست بوم داریم ، آن را سهم و از آن خود می دانیم که این حاصل چیزی جز خودخواهی و عدم آگاهی لازم نیست، غافل از اینکه هر سنگ،بوته،گیاه،حیات وحشی که بر این کره خاک وجود دارد، همه مردم دنیا در آن سهمی دارند نه فقط مردم آن منطقه یا کشور.لازم است از این خودخواهی دست کشید،تا این باور در ما رشد کند که زیبایی طبیعت بدون گیاهان و حیات وحشش معنا ندارد، این ما هستیم که وارد قلمرو آنها می شویم و باید حرمت نگهداریم پس طبیعت را با این نگاه ببینیم تا همه در لذت بردن از آن با هم  شریک شویم. 

لازم است این نکته را اضافه نماییم که دسته دوم گروه دوم به علت روحیه طبیعت دوستی که دارند،با کمترین هزینه و به ساده ترین روش از جمله آموزش های مختصر و رایجی که اکنون  مورد استفاده می شود بر آنها اثر گذاشت.

 – بر کسی پوشیده نیست که خوراندن مباحث اجتماعی و مدنی به کسانی که در تهیه نان خود مانده است سهمی مهلک است، لذا با توجه به اینکه طرف اصلی عرضه کننده گیاهان کوهی،روستاییانی می باشند که درگیر  مشکل بیکاری و مشکلات معیشتی هستند.وقتی در توانمند سازی روستاییان( توسعه و بسط کشاورزی  و دامپروری صنعتی و نیمه صنعتی همانند  کشت صنعتی و نیمه صنعتی همین گیاهان کوهی،رشد و گسترش صنایع دستی و گردشگری، از طریق تشکیل تعاونی ها یا از طریق جذب سرمایه گذاری دولتی و خصوصی با توجه به ظرفیت های موجود روستاها )این چرخ های محرک تولید، ناتوان بودیم، باید منتظر بازخورد این بی توجه های از طرف این قشر دردمند آن هم به این شکل بود.شاید آنها بهتر از هر کسی بدانند،برداشت بی رویه  این گیاهان،منجر به بروز مشکلاتی برای تهیه و فروش هم این محصول و کسب درامد فصلی آنها در سال آینده خواهد  شد.انتظار آینده نگری از روستاییان جامعه ای که مسئولین و متولیان آن فقط تا پیش پا خود را می بینند،فریبی زیبا،بیش نیست.

اگر می خواهیم رشد و توسعه در روستاها شکل بگیرد،باید  از راه حل های باری به هر جهت  که همانند مُسَکن عمل می کنند و پس از مدت کوتاهی  دوباره عود خواهد کرد دست کشید،که ما را به ناکجاآباد می کشاند.

– گروه خریداران و پذیرندگان سوغات های محلی و گردشگران غیر بومی که کمتر به آن توجه می شود و از دایره بررسی ها و برنامه های پیشگیری خارج شده است غافل از اینکه  باید نقشی همسنگ با عرضه کنندگان برای آنها قایل شد.اما می بینیم این گروه بدون هیچ  دردسری  و با خیال راحت به این معضل دامن می زنند و عرضه کنندگان را مقصر می دانند.

پرسشی که از این گروه می توان داشت این است که با نخوردن این گیاهان چه کمبودی در تامین مواد غدایی بدن و چه بیماری بر شما عارض خواهد شد؟

لذا یک عزمی راسخ و حرکتی مردمی همانند نخریدن آجیل در نوروز امسال  که  عده ای نخریدند و اگر بر میز  پذیرای میزبان آنها قرار گرفت، نخوردند و خواهان برداشتن آن شدند، می طلبد.همانطور که مشاهده شد نخریدن و نخوردن آجیل باعث بیماری و مرگ آنها نشد.

پس متولی ها امر باید همانگونه که به سایر گروه توجه و حساسیت نشان می دهند لازم است با اثرگذاری بر کاهش  تقاضا، عرضه سیر نزولی به خود بگیرد و در نهایت عرضه کنندگان رغبت کمتری برای عرضه خواهند داشت

در آخر لازم است این موضوع را یادآور شویم که از دلایل دیگر این معضل می توان به چرای دام ها-چه زود هنگام و چه در زمان مناسب کوچ-که بر ریشه کن کردن این گیاهان اثر زیادی داشته است توجه داشت ( که خود بحثی مجزا می طلبد)