حفظ و مشاهده شهر، طبيعت ، جنگل ، دريا و كوه از حقوق طبيعي ، ذاتي و اجتماعي است كه از آن محروم شده ايم
به قلم شهرام نوروزی
امروزه توسعه شهرنشيني ، فقر الگوي نامناسب مصرف و انفجار جمعيت به عنوان عناصر سرنوشت آخرين هزاره سوم از يك طرف و مؤلفه هايي نظيرتغييرات جهاني آب و هوا ، تحليل لايه ازن ، كاهش تنوع زيستي ، جنگل زدايي و حمل و نقل مواد زائد خطرناك از سوي ديگر ، محيط زيست انسان را دستخوش تغييرات وسيعي نموده كه در نهايت سلامت و هستي جامعه ما را به شدت مورد تهديد قرار مي دهد و در صورت تداوم قادر خواهد بود تا نسل هاي آينده را از موهبت حيات سالم و پايدار محروم نمايد ، لذا بقاي همه ما در گرو همزيستي مسالمت آميز انسان با طبيعت است .
بسياري از تهديدهاي زيست محيطي ، تخريب منابع و آلوده سازي محيط ، نتيجه فعاليت هاي انساني است از اين رو توان افزايي ، آگاه سازي عمومي و آموزش جامعه در رابطه با ارزش و اهميت حفظ محيط زيست براي ادامه حيات امري مهم است . كاربرد مفاهيم پايداري در شهرها و زندگي مردمانش به الگويي از مديريت نياز دارد تا بتوانند در شرايط متغيير و چالشي ، به اهداف و چشم اندازهاي شهري و انساني و اخلاقي و اجتماعي برسند و اين الگوها مجموعه اي از تصميمات و اقداماتي است كه بوسيله مديران شهري و با مشورت سطوح مختلف سازمانها و نهادهاي مسئول براي تعيين فعاليت هاي مؤثر در نيل به برنامه هاي عملياتي پويا در جهت بهبود معيشتي و اقتصادي شهروندان اخذ مي شود و براي تحقق اين اهداف بايد شرايطي فراهم شود تا امكان بسترسازي توسعه پايدار انساني و بهبود رفاه اجتماعي شهروندي ، مهيا شود . در اين بستر مي توان به برقراري عدالت اجتماعي ، طراحي تصميمي هماهنگ با محيط زيست انساني ، تقويت ساختارهاي همبستگي اجتماعي مانند تعهد و مسئوليت پذيري ، تقويت بنيان هاي اجتماعي و خانوادگي و احياي محيط زيست همگاني و ايجاد انتظام ساختاري در فضاي شهري براي ادراك زيباشناختي و خوانايي شهري ، بهبود بهره گيري از فضاهاي شهري و افزايش رضايت شهروندي ويكپاچگي بخشي ، به ساختار ديداري محيط و منظره شهري اشاره كرد .
توسعه چه چيز ؟ توسط چه كسي ؟ براي چه كسي ؟
در اين جاست كه بايد هدف هاي اجتماعي و فرهنگي را در جايگاهي برابر با هدف هاي اقتصادي و پولي نشاند . در همين جاست كه دانش و استعدادهاي شهروندان بزرگ ترين دارايي يك ملت به شمار مي رود . آموزش و پرورش منابع انساني پلي براي رسيدن به آينده است . اما اين آينده خود به خود نخواهد آمد . بايد آن را بنا كرد . آينده با تلاش صبورانه هر روزه شكل خواهد گرفت نه خيالباقي كاهلانه ، چرا كه هيچ چيز جاي كار سخت واقعي را نمي گيرد . در عين حال نگرش هاي سلطه جويانه ، مادي گرايانه و جنگ طلبانه ما بايد جاي خود را به روح آشتي ، هماهنگي و بخشندگي بدهند . اين دگرگوني را تنها مي توان با آموزش در همه اشكال آن ، از سوادآموزي گرفته تا بالاترين ستوه تخصص ، پديد آورد .
براي آنكه اين دگرگوني در نگرش روي دهد ، همه بخش هاي جامعه بايد به مسايل اساسي مربوط به « محيط زيست و توسعه » حساس شوند .
ميراث ما ، از فرهنگ و طبيعت بنا شده است هر دوي آنها از شرايط لازم براي زندگي به شمار مي روند . ما به طور غريزي از اين امر آگاهيم كه سعادت ما در مقام افراد ، وابسته به اين اطمينان خاطر است كه ريشه هاي ما ، به اميد منطقه امن تر و عادلانه تر براي نسل هاي آينده ، در بستر گذشته ، در ميراث فرهنگي و طبيعي به ارث برده از نياكان مان محكم و استوار باشد . تمام تلاش هاي مان براي حفظ اين ميراث از طريق حفاظت و حمايت مستلزم ارزيابي ، برنامه ريزي و اجراي دقيق است زيرا با حفظ طبيعت و محيط زيست ما فرزندان خود را از خود آن محفوظ مي داريم .
براي بهبود استانداردهاي اجتماع و رفتار مدني بين شهروندان به نظر مي رسد جز ترغيب و راهنمايي با استفاده از آموزش و مشاهده ،گزينه ديگري پيش روي راه پرفراز و نشيب جوامع وجود ندارد . اين نكته كه انسان وابسته به طبيعت يا درمقابل آن نيست بلكه جزئي از آن است و اين كه ما ها مالك اين شهر يا طبيعت و محل زيست و زندگي نيستيم بلكه در مالكيت آن است بايد به صورت زير بناي فرهنگ و نظام فكري ما درآيد . چرا كه ايجاد نوعي رابطه معنوي و اخلاقي با محيط از طريق فرهنگ و نظام ارزشي ، منجر به حفاظت محيط زيست خواهد شد . بنابراين ارتباط آگاهانه و بي واسطه انسان با محيط زيست يكي از شرايط اوليه در پيش نياز توسعه پايدار است . با اين اعتبار اگر فرهنگ ما نتواند ساير انواع حيات را حفاظت كند ما تنها وسيله شناخت راز بزرگ چگونگي پيدايش و تنوع يافتگي حيات را از دست خواهيم داد و آيندگان را از درك ريشه هاي موجوديت خويش محروم خواهيم كرد .
پايان سخن آن كه بايد پذيرفت كه تنها مشاهده و لمس آموزه هاي طبيعت و در يك كلام محيط زيست در كنار ساير مؤلفه ها موجب رشد و توسعه خواهد شد و اثرات مثبتي در پي خواهد داشت .
نتايجي كه به ايجاد اخلاق محيط زيستي خواهد انجاميد كه آن نيز باعث رفتار ايده آل انسان نسبت به محيط زندگي خود اعم از محيط طبيعي ، اجتماعي ، فرهنگي و … مي شود و مي دانيم در صورتي كه افراد يك جامعه داراي چنين خصوصياتي باشند شرايط لازم براي توسعه پايدار فراهم خواهد شد و اين همه زماني ميسور است كه تجديد نظري كلي در روشهاي تربيتي كرده و تغييرها و اصلاحاتي در نحوه مشاهده و نگاه ما به جامعه و محيط اطراف مان ، تغيير و اصلاح روش آموزش فرزندان و حتي دانشجويانمان ، برنامه هاي رسانه ها به خصوص رسانه هاي قدرتمند ، مضمون سايت ها و پايگاه هاي خبري شهرمان به عنوان ركن اصل دموكراسي ايجاد كنيم . چرا كه يكي از مهم ترين ابراز افزايش دانش و آگاهي در اين زمينه ، برنامه هاي جمعي است . پديده هاي جديد شبكه هاي اجتماعي مي توانند به عنوان يكي از مؤثرترين زيرساخت ها با پخش و انتشار برنامه هاي آموزشي و اطلاع رساني محيط زيستي كه براي عموم افراد جامع جذاب باشد ، گامي مؤثر در جهت افزايش دانش عمومي محيط زيستي افراد بردارند . از سوي ديگر تقويت روحيه جمعي و مشاركت مردمي باعث افزايش احساس تعلق و مسئوليت افراد نسبت به محيط زيست و تقويت رفتارهاي مثبت محيط زيستي خواهد شد .
در طول تاريخ ، اغلب اوقات زندگي بشر در طبيعت و با مشاهده هر روزه رودخانه ، جنگل و دشت و همه محيط اطراف سپري شده است . بخشي از تشويش ها و افسردگي هامان به خاطر دوري از طبيعت است . حرمت محيط اطراف و طبيعت را بدانيم و تماس مان را با آن ، حفظ كنيم . فعاليت هاي ساده اجتماعي باعث مهرباني و دوستي اجتماعي مي شود . تبليغ مديريت بهتر براي اجتماع ، و حتي باغباني و پرورش گل و گياه ، از جمله اعمالي است كه زندگي را غني مي سازد . حفظ ارزشهاي زيست محيطي وظيفه و مورد علاقه ي همه افراد جامعه مي باشد .
پيشنهاد مي شود بخشي از دوره ي نظام وظيفه براي حفاظت از محيط زيست ، جنگلها و مراتع و حيات وحش اختصاص يابد . مسلما”افراد وظيفه ، كه مي توان آنها را با نام محيط بان وظيفه شناخت ، مي توانند همچون سربازان وظيفه ، اين خدمت را به خوبي انجام دهند . هزينه اي هم ندارند . البته وجود محيط بانان رسمي و تجهيز آنان ، پرداخت حقوق خوب به آنان براي حفظ محيط زيست كاملا ” لازم و حياتي است …
به اميد فرداهاي بهتر و قشنگتر از امروزمان
عالی بود جناب مهندس نوروزی. پیشنهاد انتها خیلی خوب بود
احسنت به مهندس شهرام نوروزی عزیز و مدافع محیط زیست.