تغییر الگوی کشت در شهرستان های گچساران و باشت

فانوس زاگرس؛

تغییر الگوی کشت در شهرستان های گچساران و باشت

به قلم میلاد تاج گردون

در این نوشتار و مطالب آتی سعی بر این است که علاوه بر شناسایی مناطق مناسب جهت کشت گیاهان دارویی به معرفی برخی گونه های گیاهی مناسب جهت کشت در اراضی شهرستان های گچساران و باشت پرداخته شود.

ایران رویشگاه بسیاری از گونه‌های دارویی با ارزش است. این گونه‌ها در شرایط طبیعی و با بارندگی مختصر، مواد موثره نسبتا بالایی تولید می کنند که می تواند با کشت اصولی آنها افزایش یابد که در نتیجه آن، تولیدات گیاهان دارویی، مصرف داخلی و صادرات آن افزایش خواهد یافت. در مقایسه با گیاهان دیم دیگر مثل گندم و جو، گیاهان دارویی سازگار با محیط می تواند عملکرد قابل توجهی تولید نماید که از نظر درآمد و اشتغال مقرون به صرفه خواهد بود.

لازم به ذکر است که کشور ایران با داشتن شرایط اقلیمی و تنوع گیاهی به مراتب بهتر از اروپا، در حال حاضر تنها حدود ۳۶ میلیارد تومان از تجارت جهانی گیاهان دارویی را به خود اختصاص داده است که با ترویج اصولی می توان سهم بیشتری از بازار را به دست آورد. ضمن اینکه گیاهان دارویی دیم بعلت عدم استفاده یا استفاده محدود از کودهای شیمیایی وسموم مختلف ، یک محصول سالم خواهد بود.

استان کهگیلویه و بویراحمد با وجود وسعت کم واجد میکرواقلیم هایی است که کمتر استانی در کشور دارای چنین خصوصیتی می باشد. با وجود چنین مهمی شرایط رشد خاص ترین گونه های گیاهی امکان پذیر خواهد بود. شهرستان های گچساران و باشت با وجود کمبود بارش در سال های زراعی اخیر، نسبت به سایر نقاط استان میتوانند به عنوان بستر مناسب جهت کشت گیاهان دارویی کم آبخواه مورد توجه قرار بگیرند. لذا با تغییر الگوی کشت و با ترویج این مهم می توان در سال های آتی، ایجاد قطب گیاهان دارویی خاص را با موفقیت رقم زد.

سه هدف اصلی در این خصوص، کاشت گیاهان دارویی در سطح وسیع در دیمزارهای هر منطقه در شرایط خشکی، کاشت گیاهان دارویی یکساله و چند ساله در تناوب با سایر محصولات زراعی دیم یکساله واشتغال زایی با درآمد بالا خواهد بود که با فراهم کردن صنایع پایین دستی آن مانند فرآوری و بسته بندی، تمامی مواد خام تولید شده را مورد بهره برداری قرار خواهد داد. این مهم نیز مورد توجه خواهد بود که تولید گیاهان دارویی در واحد سطح نسبت به سایر گیاهان زراعی کشت شده بیشتر بوده و هدر رفت منابع آبی کمتری خواهد داشت.

پیشنهاد می گردد باتوجه به اینکه دو شهرستان گچساران و باشت واجد اراضی وسیع جهت کشت دیم می باشد، ابتدا اراضی وسیعی که تحت پروژه آبرسانی قرار گرفته اند به عنوان اراضی هدف انتخاب گردد سپس اراضی دیم زیر کشت قرار گیرد چرا که تقسیم بندی آب در مکانیزه کردن کشت و داشت گیاهان دارویی نقش فزاینده ای ایفا خواهد کرد و تولید در واحد سطح افزایش خواهد یافت.

یکی از گونه های گیاهی مناسب منطقه، گیاه مریم گلی(مرمرشک) با اسم علمی salvia officinalis است. مریم گلی گیاهی چند ساله است که ۷ تا ۵ سال عمر میکند و خاستگاه آن نواحی شمالی مدیترانه گزارش شده است. این گیاه در طول رویش به هوای گرم و خشک نیاز دارد. در فصل زمستان در دمای پایین تر از ۱۵- درجه سانتی گراد دچار سرمازدگی و طی ۶-۵ روز خشک می شوند . این گیاه برای رویش به خاک خاصی نیاز ندارد و تقریبا در هر نوع خاکی به خوبی رشد می کند .

یک سال بعد از کشت می توان محصول را برداشت کرد. در هر سال سه دوره برداشت در کشورمان وجود دارد .اولین برداشت قبل از گلدهی و اوایل خرداد انجام می گیرد. پیکر رویشی گیاه را در سطوح کم به وسیله داس و در مقیاس وسیع با ماشین از حد فاصل بین قسمت چوبی شده و قسمت سبز ساقه برداشت می کنند. دومین و سومین برداشت به ترتیب در تابستان (اوایل مرداد) و پاییز ( مهر ) انجام می گیرد. در حال حاضر اسانس مریم‌ گلی برای معطر کردن و خوش‌بو کردن گوشت‌های کنسرو و انواع سوسیس و گوشت مرغ و در عطر سازی به عنوان اسانس پایه برای مخلوط کردن با سایر اسانس‌ها برای تهیه عطر به کار می‌رود و گل خشک شده آن به صورت دمنوش مورد استفاده قرار می گیرد.

میلاد تاج گردون
دانشجوی دکتری گیاه شناسی