كاش مي شد دنيا را بسپاريم به بانوان ، همه چيز عوض ميشد ، اصلاًحال همه خوب مي شد
شهرام نوروزی ؛ از آنجايي كه طرح ملي جنگلانه آذرماه هر سال ، در سراسر كشور و با هدف احياء و ترميم رويشگاههاي جنگلي و مرتعي با همكاري سازمان هاي مردم نهاد، جوامع محلي و علاقه مندان به طبيعت برگزار مي شود ، اين طرح ملي ازديدگاه جامعه شناسي و بوم شناختي و مشاركت كاري بسيار ارزشمند و داراي لكنت هايي است كه در صورت عدم رفع آن ، مي تواند اثرات جبران ناپذيري بر اجزاي مختلف اين زيست بوم در معرض نابودي داشته باشد . لذا هدف از اين نوشتار تشكر ويژه از بانوان شهر و منطقه مان به سبب مشاركت پر رنگ در اين طرح و نقد خودم ، همنوعان و نقد بوم شناختي جنگلانه و در نهايت مرور عملكرد در جهت رفع اين لكنت ها است تا پيكر نيمه جان و رنجورطبيعت اين سرزمين و بالاخص زاگرس زيبا را بيش از پيش دستخوش تغييرات نكنيم ، اول از هر چيز وقتي مشاركت مردم و انجمن هاي سبز را در شهرستان واستان مان نگاه مي كنيم مي بينيم درصد بالايي از افراد را زنان تشكيل مي دهند زناني كه علاوه بر داشتن شغل و كار در منزل در اين طرح ملي نيز مشاركت دارند و براي پيشبرد اين كار عظيم و مهم تلاش ميكنند كه خود جاي تقدير و تشكر بسيار دارد و من هم به سهم خودم به عنوان عضو كوچكي از اين مجموعه نهايت سپاسگزاري را از اين همه تلاش را دارم . حال مي خواهم به بررسي نقش زنان در توسعه پايدار محيط زيست بگويم، توسعه پايدار توسعه اي است كه نيازهاي نسل هاي كنوني را بدون خدشه وارد كردن به توانايي نسل هاي آينده در تأمين احتياجاتشان برآورده كند .
يكي از الزامات اساسي توسعه پايدار استفاده صحيح از منابع موجود مي باشد. با استفاده از داده هاي پيمايش ارزش هاي جهاني براي بسيار از كشورهاي جهان اقدامات عمل و تشكيلاتي زنان و يافته هاي تحقيقي در مورد مسائل زيست محيطي نشان مي دهد كه زنان در اكثر كشورها بيشتر از مردان اقدامات عملي در حفاظت از محيط زيست و مصرف بهينه از منابع انجام مي دهند. در حالي كه در زمينه اقدامات تشكيلاتي و حضور در تصيم گيري ها و چانه زني ها زيست محيطي چندان فعال نيستند .
امروزه حضور زنان در اجتماع به مثابه نيمي از كنشگران اجتماعي ، داراي بحث هاي زيادي بوده و با افزايش مشكلات در بخش محيط زيست اين حضور بيش از پيش احساس شده است . از اين رو باتوجه به اين كه توسعه پايدار بر سه پايه توسعه اقتصادي ، توسعه اجتماعي ، و حفاظت از محيط زيست استوار است. نياز به حضور زنان جهت انسجام و پويايي اجتماعي ، اقتصادي و زيست محيطي براي توسعه پايدار پر رنگ تراست. مشاركت زنان در امور اجتماعي و دستيابي به برابري جنسيتي بخشي از توسعه محسوب مي شود و زماني كه اين بخش در كنار محيط زيست قرار مي گيرد . بحث توسعه پايدار با حضور ومشاركت زنان ، مطرح و ايده اي درحمايت توأمان از زنان و طبيعت پا گرفته كه آن را اكوفمينسيم ناميده اند . (نگرشي بر مبناي احترام به طبيعت) كه يكي از اصلي ترين استدلالات اكوفمنيسم اين است كه اساساً زنان بيشتر از مردان از لطمه ديدن و آلودگي محيط زيست صدمه مي بينيد و در نتيجه اصولاً مسئله محيط زيست مسئله اي جنسيتي است.
به طور كلي مي توان گفت : تمام اكوفيمسيت ها به سه مسأله مشابه تاكيد دارند .
روابط زنان با طبيعت
ارتباط بين سلطه برزن و سلطه بر طبيعت
نقش زنان در حل مشكلات اكولوژيكي
در سالهاي اخير در سطح منطقه اي و ملي نيز به نقش زنان در حفظ محيط زيست و توسعه پايدار توجه شده و باعث كنش بيشتر زنان درمباحث تحقيقاني ، اجرايي و آموزش در كنار مردان در اجتماع شده است . به عنوان نمونه استان كهگيلويه و بويراحمد به دليل وضعيت خاص محيط زيستي كه دارد مورد حساسيت زيادي قرارگرفته وبراي رسيدن به توسعه پايداردر اين استان بايدبه بافت شهري آن ، توليد انرژي از منابع نا آلاينده ، كشت گياهان و درختان وتوسعه فضاي سبز و … توجه ويژه اي داشت كه تمامي موارد محيط زيستي در آن بنا بر اعتقاد اكوفميست ها در ارتباط با زنان بوده و مسأله محيط زيست مي تواند مسأله جنسيتي باشد. چرا كه اغلب تشكل ها وانجمن هاي غير دولتي در استان و كشور در حوزه ي محيط زيست فعال بوده واكثر اعضاي آن را زنان تشكيل مي دهند. يا به نوعي زنان با بحث محيط زيست در خانه و اجتماع آشنا هستند.
زنان در پايداري محيط زيست نقش عمده اي بازي مي كنند . زنان ساكن در شهرها و روستاهاي استان ما اقدامات عملي بيشتري در جهت حفظ محيط زيست و در ارتباط با آن انجام مي دهندو در روند تصميم سازي محيط زيستي مي توان از آن ها بهره برد و طرح هايي در حوزه ي محيط زيست با مشاركت آنان انجام داد. بنابراين بايد به زنان در زمينه ي محيط زيست ايجاد انگيزه كافي و توانمند ساختن آن ها براي حل مسائل محيط زيستي كه سلامت آنان ، خانواده و جامعه را هدف قرار داده ، آموزش هايي داد و براي توانمندسازي زنان در حفظ محيط زيست برنامه هايي داشت . زيرا توانمند كردن زنان در جهت جلب مشاركت آنان به معني توانمند كردن جامعه است . توسعه ي كمي و كيفي آموزش زنان باعث ارتقاي دسترسي به آموزش و ازبين بردن تفاوت هاي جنسيتي و ارتقاي ترويج فرهنگ محيط زيستي مي شود. با توانمند كردن بيشتر زنان در حوزه ي محيط زيست ، به آنان احساس ارزشمند بودن حق تصميم گيري ، استفاده از فرصت ها و منابع و قدرت اجتماعي جهت تأثير گذاري بيشتر در نقش هايشان داده مي شود. با توانمند ساختن امكان رسيدن به توسعه پايدار در تمامي حوزه ها از جمله محيط زيست ميسر خواهد شد. در نهايت بايد متذكر شد كه طرح ملي جنگلانه بسيار كار ارزشمند و بزرگي است و داراي نواقصي هم بوده از جمله همزماني برگزاري در سرتاسر كشور كه اجراي اين طرح در يك زمان معين جاي سؤال و تعجب فراواني دارد چون ايران داراي تنوع آب وهوايي ، اقليمي و توپوگرافي فراوان بوده و اين باعث بوجود آمدن مناطق ييلاقي و قشلاقي و ميان بند است و نمي توان در سراسر كشور همزمان اين طرح را اجرا نمود و همچنين در انتخاب بذر و گونه ها مي بايستي با احتياط هر چه تمام تر ولو با نظر كارشناسان وارد عرصه هاي مرتعي و جنگلي شود . پژوهش هاي علمي انجام شده درگذشته توسط محققين مختلف داخلي حاكي از اثرات منفي و زيانبار گونه هاي كاشته شده (بومي وغيربومي) به عرصه هاي طبيعي است كه مي توان به اثرات نامطلوب كاشت گونه بومي جاشير در زيست بوم زاگرس واثرات منفي آن شامل كاهش تنوع زيستي ،گونه هاي مهاجم ديگر از اكاليپتوس ، كهور پاكستاني و . . . در جاي جاي اين زيست بوم و رنجور نيز داستان غم انگيز ديگري است كه اثرات غير قابل جبرانش سال ها بر پيكر اين سرزمين پيداست كه اكنون تبديل به معضلي شده است .
حال اگر قرار است طرح جنگلانه با همكاري گروههاي مردم نهاد دردي كوچك از دردهاي بي شمار و زخمهاي فراوان وارد شده بر طبيعت ديارمان زاگرس را بكاهد . لازم است اندكي بيش از گذشته مردمان زاگرس بيانديشند و تلاش و مشاركت كنند و اندكي كارشناسي تر و عالمانه تر اجرا شود تا آنچه طرح هاي فلاحت در فراغت ، طرح طوبي ، كشت درختان مثمر در اراضي شيبدار تعادل دام و مرتع، طرح خروجي دام از جنگل و ساير طرح ها بر بدن نيمه جان اين طبيعت وارد آورده اند اندكي بكاهد . اما بايد گفت كار از كار بيش از آن چه فكر مي كنيم گذشته است و بايد گفت :
كاري نكنيم كه بيشتر از اين قانون زمين رادستخوش تغييرات نابخردانه خود كنيم ….
با اميد به فرداهاي بهتر و قشنگتر ازديروز و امروزمان
درود سرکار خانم دیبانیا و همکارانش خدا قوت
کاش همیه ارکان جامع خصوصا مسؤلین این نگاه صادقانه آقایه نوروزی رو نسبت به بانوان در جامعه داشتن واقعا بانوان ایرانی همیشه ثابت کردهاند برايه ایجاد تحول مثبت در جامعه در هر زمینیه خصوصا مسائل طبیعی بیشتر از مردان پایه کار بوده و هستن و همیشه نگاه و اندیشه بازتری رو نسبت به رفع مشکلات و معظلات جامعه داشته اند کاش در این مملکت خیلی بیشتر از اینها به حضور بانوان در همیه عرصه ها توجه میشد باور کنید بانوان ایرانی خیلی خوب میتوانند از پس مشکلات جامع بر بیایند