فانوس زاگرس؛
طبیعت را به کودکان بسپاریم، طبیعت مهربان ترین دوست ما و بهترین منتقد علم تجربی است
به قلم شهرام نوروزی
امروز دیگر کمتر دشت، رود، دریاچه و تالاب در کشور وجود دارد که از اثرات سدها و انسانها و از سوی مهندسی تهاجمی آسیب دیده نباشد . فرونشست زمین در اثر افت سفره های زیر زمینی تنها بخشی از اثرات مدیریت ناسازگار منابع آب است . بسیاری از رودخانه ها ، دریاچه ها و تالاب ها خشکیده اند یا آسیب جدی دیده اند ، غبار برخاسته از تالاب ها ی خشکیده، سلامت مردم را به خطر انداخته، کشتزارها را نابود و شهرها و کارخانه ها را تعطیل می کند .
مدیریت جامع، هماهنگ و نظام مند ، منابع حیاتی از قبیل هوا ، آب، خاک و تنوع زیستی مبتنی بر توان و پایداری محیط زیست بویژه با افزایش ظرفیت ها و توانمندی های حقوقی و ساختاری مناسب همراه با مشارکت مردم و تفکیک مدیریت منابع آب از مدیریت برق موجب توقف ساخت برقابی ها میشود که در اقلیم ایران ، پر پیامد ترین و پر هزینه ترین روش تولید برق هستند ، آن هم در کشوری که از برق خورشیدی بدون پیامد می توان بهره گیری کرد .
اگر طی سالهای گذشته هزینه تنها یک سد و یا احیانا هزینه های دیگر را به گسترش خورشیدی های کوچک اختصاص داده بودیم ، امروز سراسر این سرزمین سترگ را گرفته بود .
بخش برق، با حذف ساخت برقابی به وزارت نفت واگذار و در بلند مدت با گسترش خورشیدی های کوچک بر بالای هر ساختمان، از وظایف دیوانی دولت حذف می شود. آلمان صنعتی و ابری ، سی درصد برقش را از خورشیدی ها تامین می کند، پس ما میتوانیم همه برقمان را از خورشید بگیریم .
احیای دانش بومی با پیشینه هزاران ساله بهره برداری از منابع طبیعی و اتکا به جوانان و آموزش کودکان ضرورت امروز ماست .
در میان دیدگاه های مختلفی که برای نجات از وضعیت بغرنج محیط زیستی و منابع آبی مطرح می شود ، لزوم گسترش اقدامات حوزه آموزش و ارتقاء آگاهی های عمومی جز مواردی است که مورد اجماع همه صاحب نظران است این آموزش ها در صورتی که در مسیر صحیح و اصولی دنبال شود امکان فهم مشکل توسط عموم جامعه را فراهم آورده و میتواند زمینه ای برای ایجاد و توسعه مشارکت عمومی در مسیر تغییر و بهبود شرائط را فراهم نماید .
کودکی ، مستعد ترین زمان برای آموزش بهینه عادت هائی است کا می توانند برای همیشه ملکه ذهن یک کودک شوند .در واقع پایه و اساس رشد جسمی، عاطفی و اجتماعی کودکان در این سالها شکل میگیرد . از این رو توجه به این دوران با هدف ارتقای سطح دانش و فراهم نمودن زمینه ی آموزش لازم برای آن امری ضروری است .
یکی از مهمترین چالش ها و مباحث روز مسئله محیط زیست و حفاظت از آن است . محیط زیست و منابع طبیعی موجود ، در واقع محل زندگی و تامین کننده ی اصلی ترین نیاز های انسان به شمار می آید. طی سالیان گذشته با رشد جمعیت و توسعه گاها ناآگاهانه زندگی صنعتی، روند بهره برداری از منابع طبیعی موجود بیشتر شده و متاسفانه محیط زیست دستخوش تخریب و آلودگی های متعددی قرار گرفته است. آشنا کردن کودکان و نوجوانان با اهمیت محیط زیست در زندگی و حفظ آن، این روزها بیشتر از هر زمانی نیازمند هست . بنابراین باید شرائط مناسبی را ایجاد کرد تا کودکان بتوانند محیط زیست و طبیعت اطراف خود را بهتر بشناسند و برای حفظ محیط زیست خود تلاش کنند . باید توجه داشته باشیم که کودکان بزرگترین گروه انسانی اند ، کودکان هم نسل بعدی را تشکیل می دهند و هم مسئولیت ارتباط نسل حاضر با نسل آینده را دارند .علاوه براین کودکان بزرگترین مصرف کننده گان منابع غذایی ، انرژی، آموزشی ، بهداشتی و دیگر منابع مادی هستند . و همچنین این واقعیت که کودکان در برابر انواع آلودگیهای محیط زیستی بسیار آسیب پذیرتر از دیگر گروههای سنی هستند در حالی که هیچگونه نقشی در آلودگی محیط زیست و ویرانی منابع طبیعی ندارند ما را بر آن می دارد که بیش از پیش در فکر اصلاح شرایط محیط زیستی امروز و برنامه هایی پایدار برای نسل فردا باشیم . برای نسلی که تشنه یادگیری است و هر روز مشکلات مربوط به کمبود آب را از رسانه ها می شنود و انبوه زباله را در جای جای محل زندگی اش می بیند و با انباشتی از عکس ها و فیلم ها و تصاویر مرتبط با این مقوله در اینترنت مواجه است .دیگر شعار و نامگذاری روزی از تقویم نمی تواند کافی باشد. این نسل به دنبال نمونه های عینی و آشکار در جغرافیای محل زندگی اش است …
وقتی صحبت از فضای باز و محیط های طبیعی می شود گاهی اوقات مادران دچار دلشوره و ناراحتی می شوند که نکند در فضای باز کودک دچار آسیب شود ، زمین بخورد و زخمی شود یا آلودگی در محیط باشد که منجر به بیماری کودکشان شود . طبیعت گردی کودکان بایستی به صورت ساختار نیافته در دل طبیعت و در نتیجه ایجاد ارتباط صمیمی، عمیق و شخصی با جهان طبیعی باشد . در جریان تجربه مستمر و ملموس با طبیعت، ارزش های طبیعت در کودکان نهادینه می شود که در آینده موجب عشق و احترام آن ها به محیط زیست خواهد شد. در این صورت می توان انتظار نسلی را داشت که دغدغه های محیط زیستی بیشتری داشته باشند و نسبت به مسائل مربوط به آن واکنش نشان دهند.
مسئله خیلی مهمی که وجود دارد یادگیری است و مفهوم نباید از اصلش جلو بیافتد . مفهوم طبیعت ، کودک و ارتباطات خیلی خوب است ولی اصول پایه یادگیری است و این که ما باید بدانیم کجای این یادگیری قرار بگیریم و هماهنگ شویم .
تعریف یادگیری تغییر نسبتا پایدار در رفتار است که اتفاق می افتد و این مسئله بسیار مهم است. ما آخرین نسلی هستیم که می توانیم اقدامی برای نسل آینده انجام دهیم . بنابراین موضوع یادگیری ، بعنوان رفتار نسبتا پایدار اثر غیر قابل انکاری در نسل های آینده خواهد داشت . ما آزاد زندگی کرده ایم ، طبیعت همیشه دم دستمان بوده است. در کوه و کمرش اسب رانده ایم ، در دشت اش اطراق کرده ایم ، زیر آسمان اش چادر زده ایم .
بوی دود چوب ، این بو مرا یاد خاطرات گشت و گذار در دل طبیعت ، روشن کردن آتش در شب هنگام و گرما گرفتن از آتش می اندازد . وقتی همه شادند ، شعله های آتش نوری شعف انگیز به محافل می بخشد و وقتی گروهی ناراحت اند ، گرمای آتش نیمه خاموش ، یخ دل ها را آب می کند …
به قول سهراب ،” و نخواهیم مگس از سر انگشت طبیعت بپرد
و نخواهیم پلنگ از در خلقت برود بیرون .
و بدانیم اگر کرم نبود ، زندگی چیزی کم داشت
و اگر خنج نبود ، لطمه می خورد به قانون درخت
و اگر مرگ نبود ، دست ما در پی چیزی می گشت .”
طبیعت را به کودکان بسپاریم، طبیعت مهربان ترین دوست ما و کودکان است و بهترین منتقد علم .
اگر تنها اجازه دهیم اطلاعیه هایش بی طرفانه دارد ذهن مان شود ، فراموش نکنیم که زمین از لمس کردن پاهای برهنه ات لذت میبرد و اندکی مهربانانه بنگریم ، بی غرض و اگاهانه نقد کنیم ، هر چند برای بسیاری از رفتارهای افراطی ، پاسخی وجود ندارد . کار دولت ، باید پایش امنیت ملی ، امنیت خوراک ، سلامت و عدالت باشد . تجربه تلخ ما نشان داد که تخریب محیط زیست و عدم توجه کافی به چه فجایعی می انجامد …
به امید فرداهای بهتر
