دولت در سایه؟

فانوس زاگرس؛

دولت در سایه؟

به قلم رضا هوایی/ فعال دانشجویی

گویی عادت کرده ایم که هر چند وقت یکبار، یک اسم یا اتفاق عجیب و غریب را از زیر کلاه شعبده بازی خود بیرون بیاوریم و مردم را با آن سرگرم کنیم. در اصطلاحات فوتبالی شنیده بودیم مهاجم سایه وجود دارد اما دولت در سایه را کمتر شنیده ایم. دکتر سعید جلیلی، مذاکره کننده پیشین هسته ای که توفیقی در به سرانجام رساندن آن مذاکرات نداشت و در انتخابات ریاست جمهوری سال ۹۲ هم از حسن روحانی شکست خورد و با کسب حدود ۴ میلیون رای از دور رقابت ها کنار رفت، حالا و پس از اتمام انتخابات ریاست جمهوری ۹۶ و شکست ابراهیم رئیسی، طرح بحثی کرده اند که باید در کنار دولت مستقر، دولت در سایه تشکیل داده و در شکل دادن به آن کوشید.
اگر نگاهی اجمالی به معنای لغوی دولت سایه بیندازیم، درخواهیم یافت که این اصطلاح یک خواستگاه غربی دارد و اساسا به مجموعه ای گفته می شود که دولت برآمده از رای مردمی از آن تبیعیت کرده و از آن جهت میگیرد. در واقع، دولت سایه از طریق عوامل خارجی و داخلی نظیر بانک ها و صاحبان قدرت مالی حمایت شده و نظر آنها به نحو حداکثری در شکل گیری سیاست های کلان موثر است. به نظر می رسد آنچه اساس این ایده را در نظر آقای جلیلی شکل داده، ترجمانی غلط از این موضوع بوده که پیامدها و کارکردهای دیگری را برای خود تعریف کرده است. حقیقت آن است که باید از هرگونه نقد، نظر و نظارت استقبال کرد اما چه بهتر که قاعده بازی را رعایت کرد و گروهی که از قدرت دور مانده اند، در قالب احزاب سیاسی تمرین قدرت کنند تا بتوانند به تعمیق دموکراسی ، عقلانیت و جمهوریت نظام کمک کنند و از توطئه یا تخریب و احیانا کارشکنی در مسیر دولت مستقر پرهیز کنند. تشکیل دولت در سایه با هدفی درست و اصولی که در مسیر خودش کار کرده به منظور درستی را دنبال کند نه تنها مانعی ندارد که موجب پیشرفت است اما سابقه فکری و تجربی جریان طراح این ایده نشان از آن دارد که در تلاش برای حرکت در مسیری غیر از آن هستند. اینجا لازم است که از دوستان و احیانا وزرای دولت در سایه سوالاتی را پرسید؛ مهم تر از همه آنکه اگر جریان فکری مقابل شما در حال تشکیل چنین دولتی بود شما با آنها چه رفتاری می کردید و چه نسبت های ناروایی به آنها می دادید.
آیا نمی گفتید که این دولت، جزو معاندان نظام است و از خارج کشور خط می گیرد؟ آیا باز هم رویه گذشته را در پیش خواهید گرفت و بدون برنامه ای دقیق و شفاف و کارامد به تخریب دولت با دروغ و افترا خواهید نشست یا انکه منصفانه و خیرخواهانه نقد خواهید کرد؟اینها و سوالات مشابه، پیش روی طراحان این ایده است که باید قبل از تشکیل هرگونه دولتی، به آنها پاسخ بدهند ومنظور دقیق خود را از کاربرد این ترکیب روشن کنند. اگر هدف کمک به دولت مستقر و حرکت برادرانه و خیرخواهانه در مسسر توسعه و تعالی کشور باشد، بدیهی است که باید از آن استقبال کرد اما چنانچه ادامه همان بداخلاقی های سیاسی و تخریب ها و کارشکنی ها باشد، مسلما تداوم آن نیاز به تشکیل دولت ندارد و شیوه ای همیشگی است که طراحان این ایده تا به حال هم در حال انجام آن بوده اند. باید دست به دست هم دهیم و با اتحاد مضاعف، برای آبادانی و تداوم امید مردم تلاش کنیم و بدانیم که با بداخلاقی های سیاسی، تشکیل دولت های سایه با هدف تخریب و استفاده ابزاری از ضعف مالی برخی از احاد مردم، به جز اینکه به اعتماد مردم به نظام آسیب می زنیم، کمکی هم به حل معضلات کشور نخواهیم کرد.

دبیر سیاسی انجمن اسلامی پیشرو دانشگاه تربیت مدرس