امام علی و رفراندوم
علیرضا کفایی؛
میلاد امیرالمومنین است و بسنده به تبریک ضمن آنکه ارج نهادن به همه خوبی ها و پاکی ها، عشق و محبت، حق و عدالت و یاد خداست اما می بایست به نگاه علی به حکومت و مردم هم توجه جدی شود.
جرج جرداق مسیحی در وصف حضرت علی(ع) می گوید: “ای روزگار کاش می توانستی همه قدرت هایت را، و ای طبیعت، کاش می توانستی همه استعدادهایت را در خلق یک انسان بزرگ، نبوغ بزرگ و قهرمان بزرگ جمع می کردی و یک بار دیگر به جهان ما یک علی دیگر می دادی”. و ای کاش این همه جفا بر علی نمی شد که به نام علی در توجیه قدرت خود بر آیند و به قیاس خود با علی بپردازند.
نگاه علی به زمامداری و حکومت برخاسته از لیاقت و شایستگی و رای و نظر مردم بود “در نگاه علی بن ابی طالب، زمامداری حقی نیست که خدا به بشری داده باشد و او و خویشان او هرگونه که می خواهند آن را به پیش ببرند؛ چنان که بعدها در حاکمیت امویان و عباسیان شد و چنان که در تاریخ قرون وسطی اروپا بود و آنان والی یا پادشاه را سایه خدا در زمین می شناختند و اراده زمامدار را همان اراده خداوند می دانستند که در آن به شایسته ها نگاه نمی شود، بلکه زمامداری در نگاه علی از آن توده هاست، به هرکس که بخواهند می دهند و از هرکس که بخواهند می گیرند؛ به کارهای شایسته پاداش، و به ناشایست ها کیفر می دهند.
علی می گوید:” اگر تو را از روی توانمندی و عافیت، حاکم کردند و بر تو اتفاق نظر کردند، زمام کارهایشان را به دست بگیر و اگر اختلاف کردند، به حال خودشان رها کن” و نیز می گوید: ” بنگرید، اگر نپذیرفتندتان نپذیرید و اگر قبولتان داشتند، همکاری کنید، هرکدام از حق و باطل را طرفدارانی است.”
وقتی امام خطاب به مالک می نویسد «و لا تنصبن نفسک لحرب الله» همه زمامداران را خطاب قرار می دهد که به جنگ با خدا نروید و معلوم است که جنگ با خدا، روی تافتن از مردم و به هیچ انگاشتن رای آنان است.
هنگام رحلت نبی اکرم(ص) امیرالمومنین از حق الهی که تأکید پیامبر هم بود؛ محروم شد اما برای وحدت مسلمین و جامعه نوپای اسلامی سکوت و صبر کرد تا مردم به واقعیت رسیده و حقیقت را دریابند ” …كه جهانى تيره است و بلا بر همگان چيره بلايى كه پيران در آن فرسوده شوند و خردسالان پير، و ديندار تا ديدار پروردگار در چنگال رنج اسير. چون نيك سنجيدم، شكيبايى را خردمندانه ترديدم، و به صبر گراييدم حالى كه ديده از خار غم خسته بود، و آوا در گلو شكسته. ميراثم ربوده اين و آن، و من بدان نگران…و ناگهان ديدم مردم از هر سوى روى به من نهادند، و چون يال كفتار پس و پشت هم ايستادند، چندان كه حسنان فشرده گشت و دو پهلويم آزرده به گرد من فراهم ….به خدايى كه دانه را كفيد و جان را آفريد، اگر اين بيعت كنندگان نبودند، و ياران، حجت بر من تمام نمى نمودند، و خدا علما را نفرموده بود تا ستمكار شكمباره را برنتابند و به يارى گرسنگان ستمديده بشتابند، رشته اين كار را از دست مى گذاشتم و پايانش را چون آغازش مى انگاشتم و چون گذشته، خود را به كنارى مى داشتم، و مى ديديد كه دنياى شما را به چيزى نمى شمارم و حكومت را پشيزى ارزش نمى گذارم”
و مگر این جز رفراندوم است که علی با آنکه از اول هم حق او بود آنقدر ایستاد و صبر کرد تا همه گرد او در آیند و نظر اکثریت مردم لحاظ شود تا حکومت خود را بر پایه رای همگانی بنیان نهد.
و آیا هنگامه آن نیست که در این “ظلمت و فتنه اى که بزرگسالان را فرسوده و کودکان خردسال را پير و مردم با ايمان را تا واپسين دم زندگى و لقاى پروردگار رنج مى دهد” (يَهْرَمُ فيهَا الْکَبيرُ، وَيَشيبُ فيهَا الصَّغيرُ، وَ يَکْدَحُ فيها مُؤمِن حَتّى يَلْقى رَبَّهُ) به روش امیرالمومنین علی علیه السلام عمل شود و رفراندومی برگزار گردد….. حق مردم است و باید آنان که از علی دم می زنند به آن عمل کنند.
