مطالبات قومیتی در گچساران و تبعات آن

مطالبات قومیتی در گچساران و تبعات آن

دکتر روح الله قابضی ؛

طبق معمول بعد از روی کار امدن هر دولتی مطابق یک رسم وعادت معمول و مرسوم جلساتی تحت عنوان هم اندیشی و همفکری با گروه ها ،احزاب ، اقوام و افراد متنفذ برگزار می شود که البته بیشتر جنبه نمادین و تشریفاتی دارد.کمتر دیده می شود در این قیبل جلسات و از دل این مباحث به جمع بندی خاصی رسیده باشند .همگان می دانیم تصمیمات اساسی در پستوها و محافل دوستانه و محدود انجام می گیرد.این موضوع مختص این دولت هم نیست در همه ادوار چنین بوده است. در این راستا در نشست هفته گذشته جمعی از معتمدان ایل قشقائی با فرماندار و اعضای شورای تامین گچساران نکاتی مطرح شد که جای تامل دارد.البته در این نشست دادستان محترم گچساران جناب حجه السلام ادیبان نکات مهمی را با صراحت مطرح کردند که جای تقدیر و تشکر دارد.

امروز در سطح ملی و منطقه ای در مجموعه ای که خود را پیروز انتخابات ریاست جمهوری می دانند تنوع گسترده ای وجود دارد . مختصات شکل گیری دولت سیزدهم و قطعی بودن پیروزی اقای رئیسی در انتخابات شرایطی به وجود آورد که نوعی مسابقه برای مسئولیت ستادهای انتخاباتی ایشان در استان برگزار شده بود و چندین نفر خود را مسئول ستاد انتخاباتی رئیس جمهور دانسته و در این رابطه ستادهای مختلفی تشکیل و احکام متنوعی هم برای افراد استانی و شهرستانی صادر شده است.این اقدامات قطعا انتظاراتی را نیز در این مجموعه ها برای حضور در مناصب دولتی ایجاد نموده است. این موضوع در استان های کوچک و دارای بافت قبیله ای و عشیره ای به مراتب شدید تر است.در حالی که رئیس جمهور محترم از ابتدای ثبت نام خود را مستقل از جناح های سیاسی معمول دانسته و دولت خود را هم دولت مردم دانسته اند. معتقدیم ازجهاتی این فرمایش رئیس جمهور کاملا درست است و  این دولت به معنای واقعی کلمه مدیون هیچ یک از این احزاب و گروه ها و دسته جات نیست و از این جهت منتی بر این دولت ندارند. اصل هم اندیشی و همفکری و تبادل نظر فی نفسه موضوع درست و منطقی است . اما متاسفانه با رصد جلسات چند ماه اخیر آنچه در این جلسات مطرح می شود بیشتر  طرح مطالبات قومیتی و فردی و حزبی و یا به عبارتی مطالبه و سهم خواهی بوده است.کمتر دیده می شود در این جلسات مشکلات استان ، طرحها  و پیشنهاداتی اساسی برای برون رفت از معضلات پیش روی مطرح شود.هر فرد و گروهی از موضع سهم خواهی و جبران زحمات خود در انتخابات مواردی را مطرح نموده اند.به عبارتی مصداق این شعر مولانا است که می گوید .

هر کسی از ظن خود شد یار من   از درون من نجست اسرار من

نکته دیگر اینکه این استان متشکل از طوایف وتیره های مختلف است.قومیت واقعیتی غیر قابل انکار در این منطقه است. هر فردی از فرزندان این استان در منصبی قرار گیرد به طور قطع ویقین متعلق به یکی از این طوایف بوده و خارج از ان نیست.متاسفانه فضای عمومی استان به گونه ای است که هر انتصابی صورت می گیرد سهمیه بندی طایفه ای قلمداد شده و واکنش و اعتراض سایر طوایف و تیره ها را به دنبال دارد که به خودی خود سهم مهلک و مانع بزرگی برای توسعه استان خواهد بود.تداوم این قبیل اقدامات مدیریت استان را با مشکلات و حواشی زیادی روبرو نموده و به جای پیگیری مشکلات اساسی استان باید حواشی را مدیریت نمایند.البته ریشه این قبیل موضع گیریها و اعتراضات به انتصاباتی بر می گردد که خارج از مدار شایستگی و صلاحیت و صرفا بر مبنای وابستگی قومی وقبیله ای صورت گرفته یا می گیرد. معتقدیم اگر اگر معیار و ملاک انتخاب مدیران کارامدی و تخصص و تعهد و صلاحیت و شایستگی باشد هیچ گونه اعتراضی صورت نخواهد گرفت.اگر هم اعتراضی باشد قطعا مورد توجه قرار نخواهد گرفت .در این خصوص استاندار ،فرمانداران و نمایندگان محترم مجلس و به طور کلی افرادی که دستی در این گونه انتصابات دارند باید به گونه ای برنامه ریزی و اقدام نمایند که شبهه انتصابات قومی و قبیله ای کمتر گردد.البته این شبهه قابل حذف نیست اما می توان با درایت و مدیریت  تبعات آن را کاهش و برای افکار عمومی توجیه پذیر نمود که راه کار ان بیان شد.

در رابطه با گچساران و مواردی که به خصوص در جلسه معتمدان قشقایی با اعضای شورای تامین مطرح  شد ذکر چند نکته لازم است.اول اینکه انتظار می رود وقتی قرار است از معتمدان ایل یا قومی  اعم از لر یا ترک و سایر اقوام  دعوتی به عمل آید به گونه ای برنامه ریزی گردد که جامع نگری اعمال شود و همه سلائق در ترکیب معتمدان حضور داشته باشند و به اصطلاح معنی دار باشد. نه اینکه صرفا افرادی دعوت شوند که به یک جریان یافرد خاص رای داده باشند.نکته دوم اینکه نباید اجازه داده شود  این گونه جلسات و تریبون های عمومی به محلی برای طرح مطالبات قومیتی تبدیل شود که در این صورت تبعات اجتماعی خوشایندی به همراه خواهد داشت.در رابطه با قشقایی ها به طور خاص باید گفت گچساران یک شهر چند قومیتی است. طوائف و تیره های مختلف باشت و باوی، بویراحمدی ، اصفهانی ، بهبهانی ،بختیاری ، عرب، بندری،نورابادی و …. در این منطقه ساکن هستند . به عبارتی دیگر رنگین کمانی از اقوام  از سراسر کشور در کنار هم زندگی می کنند.شهر متعلق به همه اینهاست. تنها به ترک ولر هم محدود نمی شود.هیچکدام دائیه مالکیت بر این منطقه را ندارند.البته چون جمعیت لرها بیشتر است به طور طبیعی در توزیع امکانات سهم بیشتری به انها خواهد رسید و این خلاف عدالت هم نیست. در خصوص ترک ولر نیز سالهاست ترک و لر در این شهر با خوبی و خوشی زندگی می کنند و تعاملات و وابستگی های ایجاد شده به گونه ای است که دیگر تفکیکی به نام ترک و لر و مهاجر و مقیم معنی ندارد. طرح این موضوع به معنی دامن زدن به بحث قومیت بوده و تحریک احساسات و عواطف مردم را به دنبال دارد .برخورد اداری با یک فرد ،تعدیل نیرو در یک اداره ، اخراج یک نیروی پیمانکاری یا به کار گیری یک ماشین استیجاری در شرکت نفت به هیچ وجه به منزله رفتار قومیتی نیست. کما اینکه خیلی از چنین برخوردهایی با لرها و سایر اقوام موجود درگچساران نیز صورت گرفته است.به عنوان نمونه هفته گذشته پیگیر کار یک گروه ۲۷ نفری از نیروهای حجمی شرکت نفت گچساران بودیم که با چندین سال سابقه کار خارج شده اند که اکثر انها از طوایف لر هستند و مشمول تعدیل نیرو شده اند و هیچ ربطی به قومیت آنها هم نداشته است.با توجه به ترکیب قومیتی این منطقه اگر قرار باشد رفتارهای روزمره و زندگی اداری وسازمانی و اتفاقات این شهر را عامدانه به قومیت گره بزنیم سنگ روی سنگ بند نخواهد شد.اگر تضییع حقی صورت گرفته دستگاه قضایی و سایر مراجع نظارتی وجود دارند و موضوعات قابل پیگیری است.برخی مباحث مطرح شده در این جلسات به نوعی زیر سوال بردن ارکان حاکمیتی و نادیده گرفتن زحمات متولیان امر است . از فرماندار و شورای محترم تامین نیز انتظار می رود به طور جدی به این مباحث ورود کنند و اجازه ندهند در شرایطی که مردم با مشکلات اقتصادی فراوانی دست و پنجه نرم می کنند عده ای ارامش روحی و روانی انان را با طرح بعضی مسائل حاشیه ای به هم بریزند و دغدغه جدیدی برای مردم ایجاد نکنند. انتظار می رود اجازه داده نشود تریبون های عمومی به فضایی برای بیان عقده های شخصی و ابراز احساسات و بروز هیجانات فردی تبدیل شود.از طرف دیگر بعضی دوستانی که این روزها تحت عنوان معتمد از بحث ترک و لر انتقاد می کنند خود بانی بعضی از معضلات و مشکلات و تشدید شکاف قومیتی در انتخابات شورای شهر اول بوده اند و از طرف دیگر نیز خود در این شهر مسولئیت داشته اند. لذا این ادعاها از سوی آنان پذیرفتنی نیست. حال که بعد از چند سال تبعات ان حرکت نسنجیده از بین رفته و اوضاع به روال عادی برگشته طرح این قبیل ادعاها  قطعا نه تنها به بهتر شدن فضا کمک نمی کند بلکه اوضاع را از این که هست هم بدتر خواهد کرد.به عنوان یک فردی که علاقه مند موضوعات اجتماعی و سیاسی منطقه هستم به جرات عرض می کنم به هیچ عنوان بحث ترک ستیزی سازمان یافته ای که این اقایان مطرح می کنند در شهری مانند گچساران وجود ندارد.زندگی عادی در جریان است.زندگی عموم مردم در هم تنیده و  به عنوان یک ید واحده در حال گذران زندگی خود هستند.به عنوان نمونه در انتخابات شورای شهر ششم با توجه به حداکثر آرا کسب شده توسط سایر نامزهای ترک زبان به طور قطع و یقین جناب آقای علی محمد اقایی ترک زبان هم با رای لرها به شورا راه یافت .علاوه بر این اعضای شورا با وجود گزینه های لر تبار و با سابقه اجرائی بیشتر به ایشان اعتماد کرده و به عنوان شهردار معرفی کردند.به طور قطع و یقین می توان گفت مشکلاتی که در رابطه با بحث صلاحیت شهردار منتخب پیش آمده هیچ ارتباطی به قومیت ایشان ندارد .قطعا این موضوع مورد تایید افراد منصف از جمله شخص شهردار منتخب نیز هست.در موضع گیری برخی از قشقایی ها به درستی به این موضوع اشاره شد که کسانی که این روزها به این موضوع دامن می زنند و دایه مهربانتر از مادر شده اند و بحث قومیت را مطرح می کنند قطعا دلسوز و نگران قشقایی نیستند بلکه با استفاده ابزاری از این موضوع دنبال اهداف خاص خود یا سرپوش گذاشتن بر ضعف های خود در لوای بحث قومیت هستند.مشابه چنین موضوعی چند سال پیش در مرکز کشور هم وجود داشت برخی از افرادی که انتظار می رفت در جهت حمایت از فرزندان قوم لر تلاش نمایند ، برای سرپوش گذاشتن بر ضعف و سستی  خود بحث لر ستیزی سازمان یافته را مطرح می کردند.انتظار از معتمدان قشقایی این است که اجازه طرح چنین موضوعاتی را ندهند نه اینکه خود با طرح برخی موضوعات و شبهات بی مورد به تحریک احساسات مردم و پررنگ شدن قومیت و به هم ریختن آرامش مردم بپردازند.امروز در گچساران بحث لر و ترک یک موضوع فراموش شده و به تاریخ پیوسته است. در هزاره سوم به میان کشیدن آن عقبگرد و نوعی کوته فکری محض است. نباید با نبش قبر برخی مسائل نسل جدید که با این موضوعات بیگانه است را نیز درگیر نمود. انشااله با هوشیاری و اگاهی مردم فرصت طلبان  از هر قوم و جناح و جریان نیز مجالی برای عرض اندام پیدا نخواهند کرد.