خلیج همیشه فارس، خلیج همیشه سبز

فانوس زاگرس؛
دهم اردیبهشت ، روز ملی خلیج فارس گرامی باد
خلیج همیشه فارس، خلیج همیشه سبزه
به قلم شهرام نوروزی

بطور کلی توزیع و پراکندگی موجود های زنده با اوضاع طبیعی ایران مناسبت دارد بعبارت دیگر نظام آب و هوایی، نظام خاک، نظام پوشش گیاهی، نظام جانوری و….. در مجموع شاید نتوانیم مرز مشخصی برای حیات وحش و طبیعت ایران زمین قایل شویم ولی به هر حال هر موجودی متعلق به محیط‌ طبیعی خود است.
خلیج فارس این حوضه آبی در جنوب ایران با انبوهی از آبزیان در تلاطم است، یکی از مشکل های زیست محیطی خلیج فارس با توجه به نیاز کشور های حوضه آن به آب، بستن سدهای متعدد و مانع شدن از ورود آب های شیرین به این سفره آبی موجود در یک منطقه گرمسیری است.
متاسفانه این روند رو به افزایش است و بدون مطالعه آثار زیست محیطی که این خلیج زیبای پارس را تهدید می کند، حتی در جنوب ایران طرحهای احداث سد فراوان اند، از سوی دیگر این عدم ورود آبهای شیرین و تبخیر زیاد از آبهای کم عمق آن (عمق خلیج فارس بسیار کم است از ۷۳تنگه هرمز تا ۱۸۲مترشمال آن) در نهایت شرایط حیاتی این حوضه آبی بسیار ارزشمند را با خطر مواجه خواهد ساخت زیرا عمیق بودن عمق دریا میتوانید بر ارزشمند بودن آن تاثیر دو چندانی داشته باشد.
از سویی دیگر وقتی میدانیم که طول عمر زباله ها پیش از تجزیه شدن در خاک در اثر عدم آگاهی از نوع زباله ها بعنوان مثال :زمان عمر کاغذ رها شده در طبیعت و خاک (سه ماه)،پوست میوه (شش ماه)، پلاستیک (ده تا صد سال)، شیشه (چهار هزار سال)و…توسط بسیاری از انسانها و رها شدن در محیط زیست و در اثر بارندگی شدید و سیل و شناور شدن در جریان رودخانه ها و رسیدن به خلیج فارس و تلنبار شدن در عمق دریا باعث کم و کمتر شدن این عمق ناچیز خلیج فارس در دراز مدت گردیده و باعث کاهش سطح آب و اثرات زیانبار دیگری را می شود.
از دیدگاه شرایط آب و هوایی عملاً در خلیج فارس با دو فصل مواجه می شویم، فصل زمستان یه سه ماه آذر، دی،بهمن و فصل گرم که شامل بقیه نه ماه سال می شود. بادها و نم موجود بر روی آبهای خلیج فارس مانع از تبخیر آب به دلیل گرمای زیاد می گردد که وجود همین نشانه های خالق هستی باعث تداوم حیات و زیست جانوران از جمله تمساح، حشره ها، پرندگان و آبزیان در دریای پارس ایران زمین می گردد.
بطوریکه این شرایط می تواند در کیفیت زندگی موجود های زنده و حتی انسان نقش بسیار مهمی را اعمال کند.
امروزه با توجه به توسعه شهری، مراکز صنعتی، تردد کشتی ها و نیز نفت خیز بودن جنوب ایران و پالایش و حمل نفت ما هر چه بیشتر شاهد ورود آبهای آلوده و فاضلاب به خلیج فارس و نیز دریای عمان هستیم که در نتیجه اضمحلال نسل آبزیان ارزشمند و نمونه حوضه خلیج فارس را در پی خواهد داشت.
از طرفی دیگر با توجه به اکوسیستم های نواحی بیابانی و حاشیه کویری ایران و همچنین بارش کم در سالهای اخیر و شرایط خاص منطقه در اثر آنچه که می بارد اغلب تبخیر و یا در اثر کشاورزی و دامپروری، جمعیت انسانی و نیاز به افزایش مواد غذایی، فشار بر روی زمین های زراعی صد چندان شده (زیرا انسان با افزایش دام و کاشت زراعت نیز باید روزگار بگذراند) و ما روز به روز شاهد پدیده بیابان زایی در کشورمان هستیم که آب روان ره به دریا نمی یابد.
حال بایستی مساله حفاظت از محیط های طبیعی در ایران بتدریج سرعت بیشتری بگیرد، صید بی رویه آبزیان، تیراندازی و شکار، چرای دام، قطع درختان، تولید زغال، بوته کنی از جمله مهمترین عوامل تخریب محیط های طبیعی ایران بوده و همچنین اکوسیستم های خلیج فارس و دریای عمان که مملو از آبزیان ارزشمند در اثر احداث سدهای متعدد در شمال و جنوب این حوضه های آبی و آلایندگی رودخانه‌های بالا دست به این مناطق در اثر آلودگی مواد نفتی و فاضلاب و بعضاً خطا های انسانی، تخلیه نخاله های ساختمانی، پزشکی وعفونی بیمارستانی و… در آبهای جاری مشکلات زیست شناختی است که برای موجودات زنده دریایی به وجود می آید و به اشکال مختلف باعث از بین رفتن آبزیان، موجودات دریایی، تاسیسات ساحلی، صنعت توریسم، حمل و نقل، پرندگان، انسان ها، صنعت شیلات و حوادث و خسارات پیش بینی نشده می گردد.
در مجموع در محیط زیست کشور عزیزمان عامل های نگران کننده ای وجود دارد که بحران های زیادی را در کنار آلودگی های زیست محیطی با مسئولیت کامل انسانی به بار آورده اند از جمله ؛تخریب جنگل ها و مراتع، نابودی گونه های جانوری از طریق شکار بی رویه در شکارگاهها، خشکاندن تالابها و آب بندها، صید بی رویه ماهی های رودخانه ای و دریایی، آلودگی شدید نفتی،شیمیایی، میکروبی (بر اثر نفتکش ها)، فاضلاب های شهری و صنعتی، استخراج بی رویه منابع آب زیرزمینی و توسعه شهرها و کاهش فضای سبز، آلودگی هوا، تخلیه روستاها و پدیده مهاجرت، توزیع نامتعادل صنعت بدون توجه و ظرفیت آنها و….
و اما با همه موارد گفته شده انسان بعنوان فعالترین، خطرناک ترین و مهمترین عامل آلودگی آب خلیج فارس بشمار می‌رود، البته جانوران نیز در امر آلوده سازی آب می توانند نقش داشته باشند، فضولات و جسد های جانوران از جمله مهمترین عامل های آلوده کننده آب دریا ها می باشند.
خلاصه آنکه هستی و موجودیت انسان، به مانند هر گیاه و جانور به سلامت این نظام ها بستگی دارد تنها در نتیجه شناخت هر چه بیشتر طرز عمل پیچیده نعمت ها و محیط طبیعی خالق هستی است که آدمی می تواند جلوی اشتباهات گذشته خود را بگیرد و مانع از اشتباههای دیگر شود.
امیدوارم که به وجود ارزشمند این زیبا ترین و تاثیرگذارترین دریای جهان بیشتر پرداخته شود و همچنان همانند نامش خلیج همیشه فارس در تمیز نگهداشتن آن نیز کوشاتر باشیم.

پاینده ایران، پاینده خلیج همیشه فارس