آخرین و متفاوت ترین شب یلدای قرن ، به جای دور(کنار ) هم ، دور از هم ، یلدا میگیریم

آخرین و متفاوت ترین شب یلدای قرن ، به جای دور(کنار ) هم ، دور از هم ، یلدا میگیریم

سیدعلی جلالفرد ؛ مردم استان کهگیلویه و بویر احمد در شب يلدا كه به «چاله گرم كِنون» معروف است تلاش مي كنند اجاق خانه گرم باشد و از غذاهاي گرم استفاده مي كنند تا سرماي زمستان را كمتر احساس كنند يار يار خواني و ني زدن خانواده ها در كنار هم يلدا را زيبا تر مي كند.

پاييز در حال تمام شدن است، زردي فصل پاييز مي خواهد جاي خود را به سفيدي زمستان بدهد، در پايان پاييز و آغاز زمستان شب چله را در پيش داريم كه همان شب يلداست اين شب با تفاوت يك دقيقه اي كه با ديگر شب ها دارد به عنوان طولاني ترين شب سال نامگذاري شده است.

شب يلدا بهانه اي است تا در اين شب صله رحم كه همواره مورد تاكيد ائمه اطهار بوده است به جاي آورده شود، در حقيقت در اين شب مردم كمي خوشحال تر و پر شور تر هستند چرا كه هم دورهمي هاي بيشتري دارند و هم يادي از گذشته ها مي كنند.

هر استاني آداب و رسومي دارد؛ در اين شب مراسم هاي خاصي دارند كه در خانواده ها اجرا مي شود، كهگيلويه و بويراحمدي ها نيز كه مردمي لر زبان هستند در اين شب رسومات خاصي دارند كه باعث مي شود اين شب يكي از به ياد ماندني ترين شب ها در طول سال باشد.

در برخي از آداب و رسوم ايران باستان اين شب را به نام شب چله نيز مي شناسند كه مادر بزرگ ها و پدر بزرگ هاي اين استان شب چله را بيشتر از شب يلدا بر زبان مي آورند، آتش روشن كردن و نشستن دور اين آتش از قديم ها رسم بوده است و هنوز هم در ميان برخي از خانواده ها ديده مي شود يكي از اهداف اين آتش روشن كردن دوري از اهريمن و زنده داري يك خانواده است.

خانواده هاي كهگيلويه و بويراحمدي شب يلدا را به واسطه داستان ها و دورهمي هايش مي شناسند افسانه هايي كه توسط پدربزرگ ها نقل مي شود و كودكان و بزرگترها براي شنيدن اين داستان ها سر تا پا گوش مي شوند.

يكي ديگر از زيبايي هاي اين شب داستان سرايي مادر بزرگها براي نوه ها است، در ايام قديم با جمع شدن نوه ها دور مادر بزرگ، او برايشان از متيل ها و داستان هاي باستاني سخن به ميان مي آورد و آنها را مجذوب اين داستان سرايي ها مي كرد كه تا سالها در ذهن خردسالان جاري باشد و بماند.

در ميان اين دورهمي هاي شب يلدا رسمي نيز وجود دارد كه از قديم وجود داشته و طرفداران زيادي دارد آن هم شاهنامه خواني است گاهي در ميان خانواده هاي كهگيلويه و بويراحمدي و در ميان دورهمي ها فردي كه صداي بهتري دارد شاهنامه را باز مي كند و جذاب ترين بخشش را با صداي بلند براي بقيه مي خواند.

از شاهنامه و داستان نيز كه بگذريم از خوراكي محبوب مردم كهگيلويه و بويراحمد در شب چله نمي توان گذشت؛ شب يلدا را بدون خوراكي نمي توان سپري كرد مردم اين استان۲ غذا را در اين شب پخت مي كنند، يكي آش دوغ و ديگري آش ماش است، آجيل هاي شب يلدا نيز جاي خود را دارند.

البته مردم كهگيلويه و بويراحمد نيز براي اين شب آجيل خاص خودشان را دارند كه همان گندم برشته است؛ گندم را چند روز در آب نگه مي دارند، بعد روي تابه مي گذارند كه برشته شود و سپس موادي از جمله كلخنگ، بادام و كشمش به آن اضافه مي كنند و جلوي مهمانان شب يلدا مي گذارند.

هندوانه، انار و ساير آجيل ها نيز در شب چله مردم استان استفاده مي شود كه هر كدام نشانه بركت، تندرستي، فراواني و شادكامي هستند كه انار و هندوانه با رنگ سرخشان نمايندگاني از خورشيد در شب به‌شمار مي‌روند. با توجه به زمستان سردی که پیش رو داریم متخصص طب سنتی توصیه می کند در این شب از دمنوش ها استفاده کنیم . ایرانی ها بر حسب عادت در این شب چای زیادی می نوشند، طب سنتی چای را نهی نمی کند اما می توان به عوض چای و یا در کنار آن از دمنوش های متنوع که خیلی هم خاصیت دارند استفاده کنند این دمنوش ها علاوه بر اینکه باعث گرم شدن محفل خانوادگی می شوند فواید بسیاری را برای بدن دارند مانند دمنوش های بادرنجبویه ویا گل گاوزبان که باعث تقویت و بازسازی قلب و مغز و جلوگیری از سرماخوردگی می شود .

مصرف میوه «به» ، دمنوش «به» و«خرمالو» نیز از توصیه های پزشکان طب سنتی در این شب است، زیرا معده و به طور کلی دستگاه گوارش را تقویت می کند.

یکی دیگر از تنقلاتی که در این شب طب سنتی خوردن آن را پسندیده می شمارد، «میوه خشک» است زیرا کمک کننده و بسیار سالم است و حتی اگر میوه هایی باشند که مخصوص فصل سرد نیستند، به واسطه خشک شدن مصرف شان بی اشکال است.

با توجه به درهم خوری ناخواسته ای که در این شب پیش می آید خوردن مایعات با فاصله ای ازغذا یا میوه توصیه می شود بدین صورت که حداقل نیم الی دو ساعت فاصله زمانی بین خوردن شام یا میوه داشته باشند حتی دمنوش هایی که در بالا ذکر شد باید با فاصله مصرف شود.

بهتر است پس از پایان این شب خاطره انگیز یک لیوان عسل و آب (ترکیب مساوی عسل با آب که جوشیده و موم آن گرفته شده است) مصرف شود، زیرا باعث تقویت و گرمی دستگاه گوارش و به دفع مواد زائد کمک می کند.

حافظ نيز در كنار سفره تزيين شده شب يلداي مردم كهگيلويه و بويراحمد حضور دارد، فردي كه از همه سن بيشتري دارد كتاب حافظ را باز مي كند و از بقيه مي خواهد كه نيت كنند و بعد به نيت هر كس صفحه اي را با صداي بلند مي خواند و مفهوم شعر را نيز بيان مي كند.

در گذشته اگر مكان براي آتش روشن كردن مناسب نبود مردم از كرسي ها استفاده مي كردند به اين شكل كه ميزي در وسط اتاق قرار مي گرفت و بر روي ميز سفره شب يلدا پهن مي شد و در زير ميز نيز اجاقي براي گرم كردن بود و افراد حاضر در مهماني پاهاي خود را در زير ميز قرار مي دادند كه اين كار لذت شب يلدا را براي مردم كهگيلويه و بويراحمد بيشتر مي كند.

مردم اين استان در شب يلدا كه به ‘چاله گرم كُنون’ معروف است تلاش مي كنند اجاق خانه گرم باشد و از غذاهاي گرم استفاده مي كنند تا سرماي زمستان را كمتر احساس كنند.

خواندن ‘ يار يار ‘ محلي و ني زدن نيز از ديگر رسومات مردم اين استان در شب يلدا يا همان شب چله است.

به هر صورت شب يلدا در ميان مردم كهگيلويه و بويراحمد شبي به ياد ماندني خواهد بود گر چه دورهمي هاي خانوادگي در كنار پدر بزرگ و مادربزرگ ها براي همه لذت بخش است و شب يلداي مردم اين استان در كنار بزرگترها سپري می شد ولی شب یلدای امسال را به خاطر وجود و سلامتی بزرگان و ریش سفیدان و بدور از همه فقط هر کس در خانه خود بدون هیچ دورهمی و تجمعی برگزار میکنیم .برای شکست و پایان دادن به ویروس کرونا باید از هر گونه دور همی و تجمعی پرهیز کنیم هم برا سلامتی خود هم سلامتی دیگر افراد خانواده شاید خدای ناکرده ما ناقل باشیم .پس امسال مراسم شب یلدا را با شعار به جای دور هم ، دور از هم ، یلدا میگیریم تا بتوانیم آخرین یلدای قرن را به سلامتی پشت سر بگذزاریم و انشاا… ، یلداهایی از قرن آینده را هم شاهد باشیم . این کار خود به بزرگان پدر و مادر و ریش سفیدان و… نشان میدهد که ما قدردان زحماتشان هستيم و هيچ گاه فراموششان نخواهيم كرد.