ﺩﺭ ﺳﻮﮒ البرز زاگرس و ﺑﻠﻮﻁ ﻫﺎﯼ ﺯﺍﮔﺮﺱ

ﺩﺭ ﺳﻮﮒ البرز زاگرس و ﺑﻠﻮﻁ ﻫﺎﯼ ﺯﺍﮔﺮﺱ

شهرام نوروزی؛

ﺍﻟﺒﺮﺯ ﺯﺍﺭﻋﯽ ﺳﻮﺧﺖ ﺗﺎ ﺯﺍﮔﺮﺱ ﻧﺴﻮﺯﺩ ،ﺍﻭ ﮐﻮﻫﻨﻮﺭﺩﯼ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺮﺍﯼ ﺍﻃﻔﺎﯼ ﺣﺮﯾﻖ زاگرس ﺍﺯ ﺟﺎﻥ ﻣﺎﯾﻪ ﮔﺬﺍﺷﺖ .ﯾﺎﺩ ﺁﻥ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﺑﺰﺭﮒ،ﺍﺭﺯﺷﻤﻨﺪ ﻭ ﭘﯿﺸﺮﻭ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺯﺣﻤﺎﺕ ﺷﺎﯾﺎﻧﯽ ﺩﺭ ﺭﺍﻩ ﺣﻔﻆ ﺟﻨﮕﻠﻬﺎﯼ ﺑﻠﻮﻁ ﺯﺍﮔﺮﺱ ﻣﺘﺤﻤﻞ ﺷﺪ ﮔﺮﺍﻣﯽ ﻣﯿﺪﺍﺭم ..‌.
البرز و زاگرس تا ابد ماندگار هستند .

به احترامت می ایستیم، درود بر روان پاک و آزادت …
زاگرس ﺗﻨﻬﺎﺳﺖ ،ﻣﺎ ﻓﺮﯾﺎﺩﺭﺳﯽ ﻧﺪﺍﺭﯾﻢ ﻫﺮ ﭼﻨﺪ ﺳﺎﻟﻬﺎ ﻓﺮﯾﺎﺩﺭﺱ ﺩﯾﮕﺮﺍﻥ ﺑﻮﺩﯾﻢ .ﻫﻨﻮﺯ ﮔﻠﻮﻟﻪ ﻫﺎ ﺩﺭ ﺳﯿﻨﻪ ﺩﺍﺭﯾﻢ ﻭ ﺧﻨﺠﺮﻫﺎ ﺩﺭ ﭘﻬﻠﻮ .
سرزمینم ؛ ﻣﺎ ﺩﺭﺩﻫﺎ ﺩﺭ ﺩﻝ ﺩﺍﺭﯾﻢ ﻭ ﺩﺍﻏﻬﺎ ﺑﺮ ﺟﮕﺮ ﻭ ﺑﻐﻀﻬﺎ ﺩﺭ ﮔﻠﻮ .
ﺯﺍﮔﺮﺱ ﺩﯾﮕﺮ ﺟﺎﻥ ﻧﺪﺍﺭﺩ . ﺍﯾﻦ ﺭﺍ ﺣﺎﻝ ﻭ ﺭﻭﺯ ﺩﺭﺧﺘﺎﻥ ﺑﻠﻮﻁ ﻓﺮﯾﺎﺩ ﻣﯽﺯﻧﺪ . ﺩﺭﺧﺘﺎﻥ ﻣﻘﺎﻭﻣﯽ ﮐﻪ ﺍﮐﻨﻮﻥ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﻓﻘﻂ ﺷﺒﺤﯽ ﺑﺎﻗﯽ ﻣﺎﻧﺪﻩ، ﺑﯿﻤﺎﺭﯼ ﻭ ﺁﻓﺖ ﺁﻥﻗﺪﺭ ﺩﺭ ﺩﻝ ﺟﻨﮕﻞﻫﺎﯼ ﺯﺍﮔﺮﺱ ﺭﯾﺸﻪ ﺩﻭﺍﻧﺪﻩ ﮐﻪ ﺩﯾﮕﺮ ﺑﺎﯾﺪ ﺍﯾﻨﺠﺎ ﺭﺍ ﺳﺮﺯﻣﯿﻦ ﺳﻮﺳﮏﻫﺎﯼ ﭼﻮﺏﺧﻮﺍﺭ، ﺁﻓﺖ ﺯﻏﺎﻟﯽ ﺑﻠﻮﻁ ﻭ ﻏﺪﻩﻫﺎﯼ ﻟﻮﺭﺍﻧﺘﻮﺱ ‏( ﮔﯿﺎﻫﯽ ﺍﻧﮕﻠﯽ ‏) ﻧﺎﻣﯿﺪ، ﭼﻮﻥ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺯﺍﮔﺮﺳﯽ ﮐﻪ ﺩﺭ ﮐﺘﺎﺏﻫﺎﯼ ﺟﻐﺮﺍﻓﯿﺎ ﺩﺭﺑﺎﺭﻩﺍﺵ ﺧﻮﺍﻧﺪﻩﺍﯾﺪ، ﺩﯾﮕﺮ ﺧﺒﺮﯼ ﻧﯿﺴﺖ .ﺍﮔﺮﺳﯿﺎﺳﺖﻫﺎﯼ ﺩﻭﻟﺖ ﻭ ﺑﯽﺗﻔﺎﻭﺗﯽ ﻭ ﻧﺎﺁﮔﺎﻫﯽ ﻣﺮﺩﻡ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻃﺒﯿﻌﯽ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻧﮑﻨﺪ ﺑﻪ ﻃﻮﺭ ﺣﺘﻢ ﻧﺴﻞﻫﺎﯼ ﺁﯾﻨﺪﻩ، ﻫﺮ ﺳﺎﻝ ﻣﺎﺟﺮﺍﯼ ﺧﺸﮏ ﺷﺪﻥ و سوختن ﻣﯿﻠﯿﻮﻥﻫﺎ ﺍﺻﻠﻪ ﺩﺭﺧﺖ ﺟﻨﮕﻞﻫﺎﯼ ﺯﺍﮔﺮﺱ ﻭ ﺳﻬﻞﺍﻧﮕﺎﺭﯼ ﺑﺮﺧﯽ ﺍﻧﺴﺎﻥﻫﺎﯼ ﺍﻣﺮﻭﺯﯼ ﺭﺍ ﺑﻪﻋﻨﻮﺍﻥ ﺩﺭﺱ ﻋﺒﺮﺕ ﻣﺮﻭﺭ ﺧﻮﺍﻫﻨﺪ ﮐﺮﺩ .ﺁﺗﺶ ﺳﻮﺯﯼ ﺟﻨﮕﻠﻬﺎﯼ ﺯﺍﮔﺮﺱ ﭼﻨﺪ ﺳﺎﻟﯽ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺍﻭﺝ ﺧﻮﺩ ﺭﺳﯿﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﻭ ﻓﻌﺎﻟﯿﻦ ﻣﺤﯿﻂ ﺯﯾﺴﺘﯽ ﺑﺪﻭﻧﻪ ﮐﻮﭼﮏ ﺗﺮﯾﻦ ﺗﻮﻗﻊ ﻭ ﺣﻤﺎﯾﺘﯽ ﺁﺗﺶ ﺳﯿﺮﯼ ﻧﺎﭘﺬﯾﺮ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ﺩﺍﺭﺍﻧﯽ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺑﺎﻋﺚ ﺍﯾﻦ ﻣﺸﮑﻼﺕ ﺷﺪﻩ ﺍﻧﺪ ﺧﺎﻣﻮﺵ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ . ﺭﯾﺸﻪ ﺍﯾﻦ ﻣﺸﮑﻼﺕ ﺑﻪ ﺩﻭ ﻋﺎﻣﻞ ﻃﺒﯿﻌﯽ ﻭ ﺍﻧﺴﺎﻧﯽ ﺭﺑﻂ ﺩﺍﺭﺩ ﮐﻪ ﻋﻮﺍﻣﻞ ﺍﻧﺴﺎﻧﯽ ﺑﯿﺸﺘﺮﯾﻦ ﺍﺳﯿﺐ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﻣﺎکزیمم ﺑﻬﺮﺑﺮﺩﺍﺭﯼ ﺍﺯ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻃﺒﯿﻌﯽ ﻭﺍﺭﺩ ﻣﯿﮑﻨﺪ . ﺁﺗﺶ ﺳﻮﺯﯼ ﺟﻨﮕﻞ ﻫﺎﯼ ﺯﺍﮔﺮﺱ ﺑﻪ ﻋﻮﺍﻣﻞ ﻣﺘﻌﺪﺩﯼ ﻭﺍﺑﺴﺘﻪ ﺍﺳﺖ ،ﻋﻠﺖ ﻗﺮﺑﺎﻧﯽ ﺷﺪﻥ ﺍﯾﻦ مرد فداکار ﺩﺭ ﺁﺗﺶ ﺳﻮﺯﯼ، ﻧﺘﯿﺠﻪ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﺍﺯ ﺍﻣﮑﺎﻧﺎﺕ ﻗﺪﯾﻤﯽ ﻭ ﺗﮑﯿﻪ ﺑﺮ ﻧﯿﺮﻭﻫﺎﯼ ﺍﻧﺴﺎﻧﯽ ﺑﺮﺍﯼ ﺍﻃﻔﺎﺀ ﺣﺮﯾﻖ ﺑﻮﺩﻩ !!! ﻫﻤﻪﯼ ﻓﻌﺎﻻﻥ ﻣﺤﯿﻂ ﺯﯾﺴﺖ ﻣﯽﺩﺍﻧﻨﺪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎ ﺍﯾﻦ ﺁﺗﺶﻫﺎ ﺑﻪ ﻓﻌﺎﻟﯿﻦ ﺗﺠﻬﯿﺰﺍﺕ ﺩﺍﺩﻩ ﻧﻤﯽﺷﻮﺩ . ﺩﺭ ﻫﺮ ﮐﺠﺎﯼ ﺩﻧﯿﺎ ﺍﮔﺮ ﭼﻨﯿﻦ ﻓﺎﺟﻌﻪ ﯼ ﮐﻪ ﻧﺎﺷﯽ ﺍﺯ ﻏﻔﻠﺖ ﻭ ﺑﯽ ﻣﺴﺌﻮﻟﯿﺘﯽ ﺍﺳﺖ ﺭﺥ ﻣﯽ ﺩﺍﺩ ﺣﺘﻤﺎ ﺁﻥ ﻣﺴﺌﻮﻝ ﺍﺯ ﭘﺴﺘﺶ ﺍﺳﺘﻌﻔﺎ ﻣﯽ ﺩﺍﺩ .ﮐﺎﺵ ﺍﯾﻦ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﺟﺎ ﻣﯽ ﺍﻓﺘﺎﺩ ﮐﻪ ﺍﮔﺮ ﺗﻮﺍﻧﺎﯾﯽ ﮐﺎﺭﯼ ﺭﺍ ﻧﺪﺍﺭﯾﻢ ﻭﻇﯿﻔﻪ ﺍﺵ ﺭﺍ ﻗﺒﻮﻝ ﻧﮑﻨﯿﻢ .ﺑﻪ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪﮔﯽ ﺍﺯ ﻃﺮﻑ ﺍﻧﺠﻤﻦ ﻣﺤﯿﻂ ﺯﯾﺴﺖ سبزگامان ﺗﺴﻠﯿﺖ ﺧﻮﺩﻣﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ﻭ ﻧﺰﺩﯾﮑﺎﻥ شهید ﻣﺤﯿﻂ ﺯﯾﺴﺘﯽ ﮐﻪ ﺟﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺭﺍﻩ ﺯﻧﺪﮔﯽ ﻣﺎ ﺩﺍﺩﻥ ﻋﺮﺽ ﻣﯿﮑﻨﯿﻢ .

جنگل های زاگرس سهم مهمی در پوشش جنگلی کشورمان دارند؛زاگرس به دلیل قدمت بسیار طولانی، تنوع ارتفاعی همچنین حضور تیپ های مختلف رویشی یکی از مهمترین عرصه های طبیعی ایران است و حفاظت از آن یکی از مهمترین وظایف سازمان حفاظت محیط زیست به حساب می آید.
آتش سوزی های امسال که از ابتدای خرداد آغار شده ،تا زمان نگارش این یادداشت بیش از هزار هکتار از این جنگل ها را به نابودی کشانده است ،هر چند که هنوز هم بیم آغاز و گسترش آتش در هر قطعه از این جنگل های باستانی وجود دارد .
در متونی علمی از آتش سوزی به عنوان عاملی در جهت تغییرات توالی(sucassion)نام برده شده که میتواند اهرمی برای تغییر درترکیب ،تنوع و پوشش گیاهی باشد اما آتش سوزی های وسیع و مهار نشده و گسترش آن در اکوسیستم آسیب دیده و نیمه جانی همچون زاگرس نه تنها موجبات تخریب شدید را فراهم می آورد، بلکه اثر جبران ناپذیری نیز بر محیط طبیعی کشورمان خواهد گذاشت.در وهله اول آتش سوزی باعث خاکستر شدن درختان کهنسال بلوط و دیگر گونه های مهم جنگلی این ناحیه همچون بنه و بادام ،گلابی وحشی ،زبان گنجشک و …. خواهد شد ،یکی دیگر از قربانیان این فاجعه سنجاب ایرانی است که بعنوان یکی از مهمترین عناصر جانوری زاگرس شناخته می شود که اتش سوزی های بلوط میتواند اثر گسترده تری بر این جمعیت در معرض تهدید به انقراض بگذارد، نابودی حتی حشرات که نقش مهمی در روابط پایه ای اکوسیستم ها دارند ،و همچنین جمعیت های مختلف جانوری از قلب مناطق حفاظت شده و صعب العبور مجبور به رانده شدن به مناطق دیگر شوند و باعث قربانی شدن و در دسترس قرار گرفتن شوند و خیلی موارد دیگر …
با این همه زاگرس در معرض خطرات بزرگتری قرار داشته و خواهد داشت . مقصر نابودی بیش از حجم وسیعی از آن تنها آتش سوزی نبوده است ،هر چند آتش سوزی منجر شد افکار عمومی نسبت به زاگرس حساس شود ،با این حال زاگرس همواره از یی توجهی رنج برده و آسیب های فراوان را متحمل شده است ،سوزاندن بلوط های چندین ساله و تبدیل آنها به چند گونی زغال برای امرار معاش که ناشی از مشکلات اقتصادی زاگرس نشینان است یکی از شغل های مرسوم در این ناحیه به حساب می آید.
با آسیب دیدن زاگرس تنها درختان و جنگل نیستند که نابود می شوند ،زاگرس برای ایران بسیار ارزشمند است .
زاگرس بیش از پیش نیازمند توجه و حمایت است و این مهم نباید تنها در زمان آتش سوزی مدنظر قرار گیرد حمایت از جوامع محلی در جهت حفظ از این عرصه های با ارزش طبیعی است آنچه طی این سالها به وضوح قابل مشاهده است عدم وجود آزاده واقعی از سوی دولت برای حفاظت از زاگرس است ،حمایت از جوامع محلی و کم رنگ کردن مشکلات اقتصادی آن ها و فراهم آوردن امکانات لازم می تواند آنها را در زمره مهم ترین حافظان زاگرس قرار دهد . زاگرس نشینان زنان و مردانی شجاع و صبوری هستند که سال ها در کنار بلوط های ستبر زندگی کرده و زبان زاگرس را بیشتر و بیشتر از هر کسی می دانند و برای حفاظت از آن حاضر به هر گونه جان فشانی هستند ،چنانچه تاکنون نیز چنین بوده است و خواهد بود .و ﺳﻮﮒ ﺟﻨﮕﻞﻫﺎﯼ ﺯﺍﮔﺮﺱ ﺍﺯ ﺧﺎﺋﯿﺰ ﺑﻪ ﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻩ ﺭﺳﯿﺪ ،ﻣﺮﮒ ﺩﺭﺩﻧﺎﮎ ﺳﻪ ﻓﻌﺎﻝ ﻣﺤﯿﻂﺯﯾﺴﺖ ﻭ ﻫﮑﺘﺎﺭ ها ﺍﺯ ﺟﻨﮕﻞﻫﺎﯼ ﺑﻠﻮﻁ
ﻣﺮﺩﻡ ﭘﺎﻭﻩ و باز زاگرس ﭘﯿﮑﺮ ﻫﺎﯼ ﺟﺎﻧﺒﺎﺧﺘﮕﺎﻥ ﺑﻼﻝ ﺍﻣﯿﻨﯽ، ﻣﺨﺘﺎﺭ ﺧﻨﺪﺍﻧﯽ ﻭ ﯾﺎﺳﯿﻦ ﮐﺮﯾﻤﯽ ﺭﺍ ﺑﺪﺭﻗﻪ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ .ﻓﻌﺎﻟﯿﻦ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﻭ ﻣﺤﯿﻂ ﺯﯾﺴﺖ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻣﯿﺎﻥ ﺷﻌﻠﻪ ﻫﺎﯼ ﺍﺗﺶ ﺳﻮﺧﺘﻪ ﺍﻧﺪ .ﯾﺎﺩﺷﺎﻥ ﮔﺮﺍﻣﯽ . ﺷﻬﺪﺍﯼ محیط ﺯﯾﺴﺖ ﻣﯿﻬﻦ

با امید به فرداهای بهتر و قشنگتر از دیروز و امروزمان …