آيندگان اين سرزمين عملكرد امروز را به قضاوت خواهند نشست ، باشد كه سر افكنده نباشيم….
به مناسبت روز جهاني محيط زيست
به قلم شهرام نوروزی؛
روز جهاني محيط زيست بر دوستداران واقعي طبيعت و بر مسئولين خدوم و دلسوز محيط زيست كشور مباركباد.
ضمن آرزوي سلامتي و بهبودي كامل براي فداكاري به نام البرز در قلب زاگرس( البرز زارعي كوهنورد و فعال محيط زيست كه در عمليات مهار اطفاء حريق جنگل هاي خامي زاگرس ايران دچار سوختگي درجه دوم شده و در حال حاضر در بيمارستان بستري است ) سازمان ملل براي افزايش آگاهي مردم در نگهداري محيط زيست و تحريك سياستمداران به گرفتن تصميماتي براي رويارويي با تخريب محيط زيست و گونه هاي جانوري انتخاب شده است و اميدوارم و آرزو دارم كه منابع طبيعي و حيات وحش سرزمينم همانند اين روزها در حال سوختن نباشد.
رشته كوه زاگرس از شمال به درياچه اروميه يعني كوههاي آذربايجان ، از جنوب به تنگه هرمز ، از جنوب شرق به كوههاي مكران و از غرب به رودخانه هاي چومان مي رسد ، كه رشته كوه زاگرس را از رشته كوههاي شمال غرب عراق جدا مي كند . در جنوب غربي نيز به جلگه خوزستان و از شرق به مركز فلات ايران ، دشت هاي كوير لوت محدود مي شوند ، كوههاي زاگرس وسعتي معادل ۳۲ ميليون هكتار ، شامل ۱۱ استان اصلي و ۲ استان بلافصل را پوشش مي دهد . كوهستان ها از حساس ترين و شكننده ترين اكوسيستم هاي كره زمين هستند كه با دارا بودن دامنه هايي با شيب تند ، تحمل چرايي بيش از حد ، شخم و قطع درختان را ندارد . در محدوده زاگرس مركزي ، توسعه ناپايدار شهري و صنعتي ، انجام پروژه هاي كلان عمراني بدون ملاحظات زيست محيطي چون سدسازي بي رويه ، طرح هاي انتقال آب براي مصارف غير شرب ، جاده سازي غير اصولي ، توسعه افسار گسيخته معادن ، تغيير كاربري اراضي جنگلي و مرتعي ، برداشت هاي بي رويه از توليدات متنوع زيست محيطي مانند : چراي بيش از ظرفيت و زودرس مراتع و برداشت از جنگل ها ، بهره برداري ناپايدار كشاورزي ، گردشگري و . . . را مي توان نام برد .
و اكنون صداي زنگ خطر بلندتر از هميشه به گوش مي رسد . ما به نقاط غير بازگشت اقليمي رسيده ايم . طبيعت زاگرس به مرحله ي بدون بازگشت ، نزديك تر شده است .
با اين اعتبار در بيان موجودات زنده به نظر مي رسد نوع انسان است كه بر شاخه نشسته و بن مي برد و سناريوي نابودي خويش را رو به رو به نحو شايسته اي اجرا مي كند و در حال شخم زدن پاياني تراژديك براي حيات است .
با نگاهي به پيشينه ي دغدغه ها و نگراني هاي متخصصين در مي يابيم از دهه هفتاد ميلادي كه هشدارها در اين زمينه آغاز شد همواره مخاطب اين هشدارها اول دولت ها و در گام بعد انسانهايي بوده اند كه در جامعه زندگي مي كنند . اما رفتار دوگانه دولت مردان و بي اعتمادي جامعه انساني ، در را بر همان پاشنه تخريب تصاعدي زمين به عنوان تنها زيستگاه موجود پيش برده است . در واقع به دليل وابستگي معيشتي تعداد زيادي از جامعه به منابع زيستي و فرآورده هاي آن ، مسأله محيط زيست ، مسأله بقاست و اين دريچه ي جديدي را پيش روي همه مي گشايد .
در زاگرس ما با يك دوگانگي روبرو هستيم كه حل مسأله را پيچيده مي كند . گروههاي انساني جمعيتي اگر از منابع زيستي استفاده كنند ، به شدت آن را تخريب مي كنند و اگر از آن بهره برند ، در معرض خطر قرار مي گيرند ، چالشي كه اكنون گريبان دولت را در خصوص مناطق حفاظت شده گرفته و باعث تردد و تعلل شده است از اين زاويه بايد واكاوي شود . لذا براي حل اين مشكل به نظر مي رسد برنامه ريزي و مديريت جامع فراگير لازم است كه هدف اصلي بوم شناسي است ، مسأله محيط زيست در كشور ما به دليل موقعيت خاص جغرافيايي جدي است . اما اين مهم هنوز به صورت واقعي به حوزه عمومي و مباحثات در برگيرنده آن راه نيافته است و بعنوان يك مطالبه ي عمومي شهروندي نه تنها مورد توجه نيست بلكه در برنامه ريزي هاي دولت ها نيز تاكنون در عمل از اولويت واقعي برخوردار نبوده است . لذا ضرورت دارد اين دغدغه از خانواده بزرگ علوم زيستي به لايه هاي ديگر موجود گسترش يافته تا در تصميم سازي و تصميم گيري هاي آن چنان كه شايسته اين رويكرد است به آن توجه شود .
همه ما بايد بدانيم كه :عمق فاجعه اينجاست كههر درخت بلوطبعد از چهل سال ميوه مي دهد يعني اگر شما يك دومه بلوط بكاريد بعد از۵ سال هفتاد سانت بيشتر رشد نمي كند . و ارزش هر درخت بلوط در سال ۱۳۹۴ حدود ۱۶۹ ميليون تومان برآورد شده بود و در بعضي كشورها تا دويست هزار دلار ارزش گذاري شده است. يعني برابر با ديه چند انسان .ببينيد چه سرمايه اي در آتش زاگرس سوخت و ميسوزد …
ﺍﮔﺮ ﭼﻪ ﻣﻤﮑﻦ ﺍﺳﺖ ﯾﮏ ﮐﻮﻫﻨﻮﺭﺩ ﻃﺒﯿﻌﺖ ﺩﻭﺳﺖ، ﻧﻘﺸﯽ ﺩﺭ ﺍﯾﺠﺎﺩ ﻭ ﺗﺸﺪﯾﺪ ﺑﺴﯿﺎﺭﯼ ﺍﺯ ﻋﻮﺍﻣﻞ ﺗﺨﺮﯾﺐ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻥ ﻧﺪﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، ﺍﻣﺎ ﭼﻮﻥ ﺍﻧﮕﯿﺰﮤ ﺍﺻﻠﯽ ﮐﻮﻫﻨﻮﺭﺩ ﺑﺮﺍﯼ ﺭﻓﺘﻦ ﺑﻪ ﮐﻮﻩ، ﺑﻬﺮﻩ ﻣﻨﺪﯼ ﺍﺯ ﻣﺤﯿﻂ ﻃﺒﯿﻌﯽ ﺍﺳﺖ، ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﯼ ﺣﻔﻆ ﻣﺤﯿﻂﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻥ ﻭ ﮐﺎﻫﺶ ﻋﻮﺍﻣﻞ ﻣﺨﺮﺏ ﻣﺴﺌﻮﻝ ﻣﯽ ﺩﺍﻧﺪ . ﺑﻬﺘﺮ ﺍﺳﺖ همه اقشار جامعه به مانند ﮐﻮﻫﻨﻮﺭﺩﺍﻥ ﺑﺮﺍﯼ ﺣﻔﻆ ﻣﺤﯿﻂ ﺯﯾﺴﺖ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻥ ﺑﻪ ﺍﯾﻦ ﻧﮑﺎﺕ ﺗﻮﺟﻪ ﮐﻨﻨﺪ : ﺍﺣﺴﺎﺱ ﻣﺴﺌﻮﻟﯿﺖ ﺩﺭ ﻗﺒﺎﻝ ﻓﺮﺯﻧﺪﺍﻧﻤﺎﻥ ﺗﺎ ﺩﺭ ﺁﯾﻨﺪﻩ ﺑﺘﻮﺍﻧﻨﺪ ﻫﻤﭽﻮﻥ ﻣﺎ ﺍﺯ ﻃﺒﯿﻌﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺒﺮﻧﺪ .ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎﯼ طبیعت گردی و ﮐﻮﻫﻨﻮﺭﺩﯼ ﭘﺮ ﺟﻤﻌﯿﺖ ﮐﻪ ﻓﺸﺎﺭ ﻧﺎﮔﻬﺎﻧﯽ ﺯﯾﺎﺩﯼ ﺭﺍ ﺑﺮ ﻃﺒﯿﻌﺖ ﻭﺍﺭﺩ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ، ﺍﺟﺮﺍ ﻧﮑﻨﯿﻢ .ﺩﺭ ﻫﻨﮕﺎﻡ طبیعت گردی و تفریح و ﮐﻮﻫﻨﻮﺭﺩﯼ، ﭼﻮﻥ ﯾﮏ ﻣﺤﯿﻂ ﺑﺎﻥ ﻣﺴﺌﻮﻝ، ﻣﺮﺍﻗﺐ ﺗﺨﻠﻒ ﻫﺎ ﻭ ﺁﺳﯿﺐ ﺭﺳﺎﻧﯽ ﻫﺎﯼ ﺩﯾﮕﺮﺍﻥ ﺑﺎﺷﯿﻢ . ﺑﯿﺸﺘﺮ ﮐﺴﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﺍﺷﺘﺒﺎﻩ ﮐﻮﭼﮑﯽ ﻣﺮﺗﮑﺐ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ، ﺑﺎ ﯾﮏ ﺗﺬﮐﺮ ﻣﺤﺘﺮﻣﺎﻧﻪ ﻗﺎﻧﻊ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ . ﺑﻪ ﺟﺎﯼ ﺩﺭﺧﻮﺍﺳﺖ ﺍﺯ ﻣﺴﺌﻮﻻﻥ ﺑﺮﺍﯼ ﺍﯾﺠﺎﺩ ﺗﺴﻬﯿﻼﺕ ﮐﻮﻩ ﻧﻮﺭﺩﯼ ﺩﺭ ﺩﻝ ﻃﺒﯿﻌﺖ ( ﻣﺎﻧﻨﺪ ﭘﻨﺎﻫﮕﺎﻩ ) ، ﺧﻮﺍﺳﺘﺎﺭ ﺳﺎﺧﺖ ﺧﺎﻧﮥ ﮐﻮﻫﻨﻮﺭﺩ ﺩﺭ ﺷﻬﺮ ﯾﺎ ﺭﻭﺳﺘﺎ، ﺑﺮﺍﯼ ﺑﺮﮔﺰﺍﺭﯼ ﻧﺸﺴﺖ ﻫﺎ ﻭ ﺗﺎﺳﯿﺲ ﮐﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪ ﻭ ﻣﺮﮐﺰ ﺍﻃﻼﻋﺎﺕ ﮐﻮﻫﻨﻮﺭﺩﯼ ﺷﻮﯾﻢ، ﯾﺎ ﺑﻪ ﺟﺎﯼ ﺣﻤﺎﯾﺖ ﺍﺯ ﭘﻨﺎﻫﮕﺎﻩ ﺳﺎﺯﯼ، ﺧﻮﺍﺳﺘﺎﺭ ﺍﯾﺠﺎﺩ ﻣﺠﺘﻤﻊ ﻫﺎﯼ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻧﯽ ﺩﺭ ﻣﺒﺎﺩﯼ ﻣﺴﯿﺮﻫﺎ ﻭ ﺩﺍﻣﻨﮥ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻥ ﺷﻮﯾﻢ .ﺩﺭ ﺳﺎﺯﻣﺎﻥ ﻫﺎﯼ ﻏﯿﺮ ﺩﻭﻟﺘﯽ ﻃﺮﻓﺪﺍﺭ ﻣﺤﯿﻂ ﺯﯾﺴﺖ ﻋﻀﻮ ﺷﻮﯾﻢ ﻭ ﺩﺭ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎﯾﯽ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺭﻭﺯ ﭘﺎﮎ ﺳﺎﺯﯼ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻥ، ﺭﻭﺯ ﺟﻬﺎﻧﯽ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻥ، ﺭﻭﺯ ﺟﻬﺎﻧﯽ ﺯﻣﯿﻦ ﭘﺎﮎ، ﺭﻭﺯ ﻣﻠﯽ ﺩﻣﺎﻭﻧﺪ ﻭ روز و هفته خامی و … ﻣﺸﺎﺭﮐﺖ ﮐﻨﯿﻢ .ﻣﺸﺎﺭﮐﺖ ﺩﺭ ﺍﺩﺍﺭﮤ ﺍﻣﻮﺭ ﻣﺮﺑﻮﻁ ﺑﻪ ﻣﺤﯿﻂ ﺯﯾﺴﺖ ﻭ ﺭﻋﺎﯾﺖ ﺍﺻﻮﻝ ﻃﺒﯿﻌﺖ ﮔﺮﺩﯼ ﭘﺎﮎ ﺭﺍ ﺗﺮﻭﯾﺞ ﮐﻨﯿﻢ …
ﺣﻔﻆ ﻣﺤﯿﻂ ﺯﯾﺴﺖ ﻭﻇﯿﻔﻪ ﻣﻠﯽ ﻣﺎﺳﺖ
با اميد به فرداهاي قشنگتر و بهتر از ديروز و امروزمان
بسیار عالی