در مبحث ایمنی ساختمان، راهپله یکی از مهمترین مسیرهای خروج در زمان بروز حوادثی مانند آتشسوزی، زلزله و.. است. در صورتی که این مسیر با دود و حرارت مسدود شود، عملکرد مناسبی نخواهد داشت و احتمال بروز خطراتی مانند سقوط را به همراه دارد. برای جلوگیری از بروز این مشکل، راهکارهایی مانند نصب درب ضد حریق در ورودی راهپله و مسیرهای خروج، وجود دارد. نصب این دربها باید با در نظر گرفتن الزامات چهارچوب، یراقآلات، جهت بازشو، خودبستهشدن و قابلیت خروج سریع انجام شود تا درب از هر نظر ایمنی لازم را داشته باشد. در مطلب پیشرو قصد بررسی دقیق این الزامات و نکات مهم نصب دربهای ضد حریق در مسیر راهپلهها را داریم.
درب ضد حریق راهپله چیست و چه کاربردی دارد؟
درب ضد حریق راهپله، نوعی از دربهای اضطراری است که در ورودی راهپله نصب میشود و بخشی از سیستم حفاظت در برابر حریق را تشکیل میدهد. این درب برای مدت مشخصی در برابر حرارت و شعله مقاومت کرده و همزمان از انتقال دود به فضای امن راهپله جلوگیری میکند.
البته باید به این نکته اشاره کرد که نصب درب ضد حریق بهتنهایی باعث ایمنی راهپله نیست و هماهنگی میان دیوار اطراف، چهارچوب، لولا، آرامبند، نوارهای دودبند و سایر یراقآلات نیز در ایجاد ایمنی این سیستم اهمیت دارد. همچنین باید به موقعیت مناسب دستگیره خروج اضطراری درب و دسترسی راحت به آن نیز توجه کرد.
ضوابط و اصول نصب درب ضد حریق
نصب اصولی دربهای ضد حریق راهپله مانند دیگر انواع درب اضطراری، نیازمند توجه به برخی ضوابط و مقررات است که عبارتند از:
محلهای الزامی نصب درب ضد حریق
بر اساس الزامات مبحث سوم مقررات ملی ساختمان و ضوابط اجرایی سازمانهای آتشنشانی، نصب درب ضد حریق در بخشهایی از ساختمان که نیاز به جداسازی فضاهای پرخطر یا حفاظت از مسیر خروج دارند، حائز اهمیت است. برخی از این فضاها عبارتند از:
- ورودی راهپله از واحدها و فضاهای عمومی: درب میان راهرو یا فضای طبقات و پلکان باید بهگونهای انتخاب شود که از انتشار آتش و دود به مسیر خروج جلوگیری کند و شرایط ایمنتری برای تخلیه ساکنان فراهم شود.
- اتصال پارکینگ به راهپله: پارکینگ به دلیل حضور خودرو و مواد قابل اشتعال، یکی از فضاهایی است که جداسازی آن از مسیر خروج اهمیت زیادی دارد. درب خروج اضطراری این قسمت باید با در نظر گرفتن مقاومت حریق و جزئیات اتصال چهارچوب و با توجه به مشخصات پروژه انتخاب شود.
طبق ضوابط نصب درب ضد حریق، محل قرارگیری درب در این فضاها باید در مرحله طراحی اولیه سازه توسط معماران مشخص شود. تغییر محل دیوار، عرض راهرو یا موقعیت پاگرد پس از اجرای چهارچوب امکانپذیر نیست و در صورت انجام، فضای کافی باز شدن درب را از بین میبرد.
ابعاد و عرض مفید درب ضد حریق راهپله
از دیگر ضوابط نصب درب ضد حریق میتوان به انتخاب ابعاد مناسب برای نصب و اجرای آن اشاره کرد. در طراحی دربهای واقع در مسیر خروج، اندازه اسمی درب اهمیت ندارد، بلکه باید به عرض مفید عبور پس از نصب لنگه، چهارچوب و یراقآلات توجه کرد. مقدار موردنیاز عرض خروج به عواملی مانند کاربری ساختمان، تعداد افراد استفادهکننده از مسیر و الزامات مربوط به ظرفیت خروج بستگی دارد؛ ازهمینرو استفاده از یک عدد ثابت برای تمام پروژهها گمراهکننده است. نصاب باید پیش از ساخت یا نصب چهارچوب، ابعاد درجشده در نقشههای مصوب و مشخصات فنی پروژه را کنترل کند. همچنین در صورت استفاده از درب دو لنگه نیز باید این موضوع که در شرایط تخلیه، بازشدن لنگه یا لنگههای موردنیاز، عرض خروج پیشبینیشده را تامین کند نیز بررسی شود.
جهت باز شدن درب ضد حریق راهپله
یکی از مهمترین مواردی که پیش از نصب درب ضد حریق باید تعیین شود، جهت بازشدن لنگه است. اصل کلی در طراحی مسیرهای خروج این است که درب نباید هنگام تخلیه، حرکت افراد را مختل کند یا در اثر ازدحام بهراحتی مانع خروج شود. بنابراین جهت بازشو و دستگیره خروج اضطراری باید با توجه به مسیر خروج، ظرفیت جمعیتی، موقعیت درب و الزامات مربوط به همان ساختمان تعیین شوند. بهعبارت دیگر نباید بدون بررسی شرایط پروژه برای تمام درهای راهپله، یک جهت بازشو را در نظر گرفت.
توجه به یراقآلات و نوارهای درزگیر
انتخاب یراقآلات در دربهای ضد حریق نیز ضوابطی دارند و پیش از نصب درب ضد حریق باید به آنها توجه کرد. این مدل دربها از یک مجموعه یکپارچه شامل هسته مقاوم، ورقهای فولادی و یراقآلات تشکیل میشوند که عملکرد مناسب آنها در برابر حرارت اهمیت زیادی دارد.
نوارهای دودبند منبسطشونده از دیگر یراقآلاتی هستند که وجود آنها در زمان نصب درب ضد حریق اهمیت دارد، این نوارها هنگام حریق منبسط شده و شکافهای میان درب و چهارچوب را تا حد زیادی مسدود میکنند تا دود سمی به فضای داخل منتقل نشود. با توجه به کاربرد دستگیره خروج اضطراری وجود این مدل دستگیره ها نیز در دربهای ضد حریق راهپله الزامی است تا امکان باز کردن سریع درب را در شرایط اضطراری و هنگام ازدحام فراهم کند.
جمعبندی
رعایت ضوابط ملی ساختمان و استانداردهای آتشنشانی در نصب درب ضد حریق راهپله، نقش مهمی در حفظ ایمنی ساکنان و عملکرد صحیح مسیرهای خروج در زمان حریق دارد. جانمایی مناسب درب و طراحی صحیح پاگرد و فضای بازشو، اجرای دقیق چهارچوب، تنظیم لنگه و استفاده از متریال سازگار با سیستم ضد حریق، بخش مهمی از زنجیره ایمنی ساختمان هستند که معماران در مرحله طراحی و نصابها در مرحله اجرا باید به آنها توجه داشته باشند.
