فانوس زاگرس؛
در روزگاری که با شعار لا اله الا الله و محمدرسول الله، عده ای تکفیری و ناآگاه از دین،سرهای بیشماری را میبرند و کار خود را حرکت در راه پیامبر اعظم(ص) می خوانند،تفکر و بررسی سیره اخلاقی و رفتاری پیامبر رحمت حضرت محمد مصطفی(ص) میتواند شکاف های دینی و شریعتی مسلمانان را کاهش داد.
در این گزارش، سایت فانوس زاگرس تلاش دارد برخی سیره های رفتاری و فکری پیامبر بزرگ اسلام را بررسی نماید.
**رفتار پیامبر با مخالفان
در برخورد با منافقان، که با فتنه انگیزی، جبهه داخلی علیه پیامبر را تشکیل داده بودند، سعی پیامبر بر مدارا بود. آن حضرت به دلایل گوناگون سیاسی و اجتماعی با مخالفان با ملایمت و رفق برخورد می نمود، آن گونه که با عبداللّه بن اُبی برخورد کرد و در جریان فتنه انگیزی وی پس از غزوه «بنی المصطلق» حاضر به کشتن او، که سرکرده منافقان بود، نشد و در پاسخ به فرزند عبداللّه، که اجازه قتل پدرش را از پیامبر طلب نمود، فرمودند: «تا هنگامی که زنده است، مانند یک دوست و رفیق با او به نیکی رفتار می کنیم.»(۱۳) به قول ابن هشام، همین رفتار آن حضرت باعث شد که عبداللّه بن ابی از آن پس مورد سرزنش و ملامت قوم و قبیله خود قرار گیرد
اما اگر مخالفت آن ها درباره اصول تغییرناپذیر دین یا فتنه انگیزی در میان مسلمانان در مقابله با اساس دین اسلام بود، پیامبر شیوه مدارا را کنار گذاشته، به شدت با آن ها برخورد می نمود؛ همانند به آتش کشیدن مسجد «ضرار» که منافقان به سرکردگی ابوعامر به بهانه بیماری و عدم توانایی حضور در مسجد «قبا» و با حربه «مذهب علیه مذهب» تصمیم داشتند به جامعه نوپای مسلمانان ضرر بزنند که پیامبر به دلایل ذیل آن را به آتش کشید
**اخلاق سیاسی پیامبر رحمت
آنچه در سیرهی سیاسی پیامبراعظم، به نحو چشمگیری، مشاهده میشود، تأکید فراوان ایشان بر قانونمداری و ضابطهمحوری است. هیچ یک از تصمیمات حکومتی آن رسولاعظم خداوند بر پایه روابط خارج از قانون اعلام شده، اتخاذ نشده است. شاید یکی از زیباترین مظاهر قانونمداری حاکمیت آن حضرت، بیانیه و پیماننامهای باشد که به منزله قانون اساسی دولتشهر اسلامی از سوی ایشان منتشر شد. پیامبراکرم صلی الله علیه و آله در این بیانیه محکم و در آغاز تشکیل حکومت در مدینه، تکلیف همزیستی مهاجران و انصار، و نیز همزیستی مسلمانان و یهودیان را در شهر مدینه اعلام مینماید. این بیانیه به مثابه قانونی است که حقوق اساسی اقشار جامعه را دربر دارد و نبوغ فکری رهبر عالیقدر اسلام را در تشکیل امت واحده و تنظیم امور مردمی مختلف العقیده به ثبوت میرساند
**عدالت اقتصادی در سیره پیامبر اسلام
پیامبر(ص)با تلاوت آیات قرآن که مسلمانان را به رعایت عدالت امر میفرمود به تحكیم ایمان مردم تازه مسلمان مدینه میپرداخت. «همانا خدا (خلق را) فرمان به عدل و احسان میدهد و به بذل و عطاء خویشاوندان امر میكند و از افعال زشت و منكر و ظلم نهی میكند و به شما از روی مهربانی پند میدهد، باشد كه موعظه خدا را بپذیرید.» و برای تجسم عینی برابری انسانها آنان را مانند دندانههای شانه با یكدیگر برابر دانست و آنچنان بر اجرای عدالت بر خود سختگیر بود که حتی، در نگاه کردن به اصحاب خویش جانب مساوات را رعایت میکرد
پاسداري از حريم قانون و مجازات متجاوزان به حريم قانون با رعايت عدل و انصاف و حق محوري جايگاه مهمي در دين اسلام دارد. رسول گرامي نيز توجه و عنايت خاصي نسبت به اين امر داشتند. قانون جايگاه بسيار بالايي در سيره آن حضرت داشت، به گونهاي كه در برابر هر نوع بدرفتاري كه به شخص ايشان ميشد، نهايت گذشت و اغماض را به خرج ميدادند، اما در مورد كساني كه به حريم قانون تجاوز ميكردند، مطلقا گذشت و اغماض نميكردند و نسبت به مجازات قانونشكنان و اجراي قانون در مورد آنان لحظهاي درنگ نميكردند و بدون مسامحه، اما با رعايت عدل و انصاف قانون الهي را اجرا ميكردند؛ چرا كه قانون حافظ امنيت و كيان جامعه است و نميتوان آن را بازيچه اين و آن قرار داد و جامعه را فداي فرد نمود
رسول گرامي در طول دوران رسالت خود، جلوي سوء استفادههاي اطرافيان و وابستگان را گرفتند و به احدي از آنان اجازه ندادند كه به خاطر خويشاوندي و نزديكي به ايشان، برخلاف حق و قانون از امتيازي در جامعه برخوردار شود.
از امام صادق(ع) روايت شده است كه وقتي آيه زكات نازل شد، چون يكي از مصارف زكات (عاملين عليها) (يعني كساني كه به امر جمعآوري زكات ميپردازند) ميباشد، عدهاي از بنيهاشم خدمت پيامبر آمدند و تقاضا نمودند كه به خاطر خويشاوندي جمعآوري زكات را به آنان واگذار نمايد تا در نتيجه، سهمي از زكات از آن آنان باشد. پيامبر فرمودند: «صدقه و زكات بر من و بر بنيهاشم حرام است.» در ادامه فرمودند: «آيا گمان ميكنيد من شما را بر ديگران ترجيح ميدهم؟
