فاتحه خوانی تشریفاتی
محمد فرزامی؛
مراسم ختم یا همان به اصطلاح فاتحه خوانی، آیین وسنتی است که ریشه در فرهنگ،آداب و رسوم ساکنان کهگیلویه وبویراحمد دارد،اما امروزه در این دنیای ابرتکنولوژی وزندگی های صنعتی و مدرن دستخوش تحولات گسترده شکلی و ساختاری و بکلی تغییر ماهیت داده است،توجه بیش ازحد به ظاهر مراسم و چگونگی برگزاری آن و حتی استفاده از سنگ قبر های پلکانی و گران قیمت و مقبره سازی و گلدسته سازی و اخیرا شیرهای سنگی ازجمله مواردی هستند که ماهیت موضوع را تغییر داده اند.
چشم وهم چشمی در مراسمات تدفین و ختم و استفاده از تکنولوژی تصویر برداری هوایی و توزیع پیکچ های میوه که حاوی چندین قلم میوه است و مداح و اجاره سیستم های صوتی و تصویری ،چاپ تراکت و بنرهای متعدد، ارسال پیامک در سطح وسیع و گسترده،توزیع خرما در شکل های متفاوت و مدل دار”چین دار،گلدار،گلپرکی،کنجدی” و چندین قلم شیرینی و سنگ قبرهای منقوش به تصویر فرد فوت شده و حضور افراد شروه خوان و دریافت دستمزدهای کلان و موارد متعدد دیگر جملگی باعث شده که در بحث تشییع و تدفین و مجالس ختم در سطح شهرستان بویراحمد و استان رقابتی ناسالم و غیر منطقی شکل بگیرد .رقابتی که با توجه به هزینه های مالی و ریالی که در پی دارد هرگز و ابدا مورد تایید و قبول جامعه نیست و نخواهد بود.ریخت و پاش هایی که در مراسمات فاتحه خوانی صورت می گیرد،متاسفانه بدانجا رسیده که بلحاظ هزینه و بار مالی که دارد خانواده های تهیدست و بی بضاعت را دچار آسیب جدی نموده.
به گونه ای که خانواده ای که دچار مصیبت و ماتم و عزا می شود ناچار هستند
هم برای حفظ آبرو ،و هم بیشتر برای عقب نماندن از قافله ی چشم و هم چشمی رایج در منطقه تن به بدهکاری مالی بدهد.تداخل و تضاد فرهنگی سنتی و ایلی و عشیره ای با زندگی به شیوه شهری و مدرن و نیمه مدرن و توسعه یافته و یا در حال توسعه ،جامعه ی سنتی استان را دچار سردرگمی میان ارزش ها،هنجارها و ناهنجاری ها کرده است.مراسم ختم و یافاتحه خوانی سنتی باعث می شود که بخشی از غم و درد و رنج واقعه ، میان همه ی بستگان و حاضران در مجلسِ ختم تقسیم گردد.اما اینک این قبیل مراسمات دستخوش برخی تغییرات و ماهیت لوکس و فانتزی به خود گرفته است.انتظار می رود که معتمدین طوایف ،صاحبان فکر و اندیشه و قلم و رسانه های محلی و انهایی که حرف و کلام و سخنشان خریدار و هوادار و طرفدار دارد با گفتار و کلام وقلم و سایر اقدامات نرمِ فرهنگی و گفتمان فرهنگی و برشمردن مضرات و معایب وایرادات این قبیل موارد ، جلوی این آسیب را بگیرند تا در درازمدت استفاده و بکارگیری سنگ قبرهایی با مجسمه های شیری و سایر ریخت و پاش ها واقدامات غیر ضرور ،در منطقه رایج نشود.
*محمد فرزامی*
