حملات اسرائیل در ترازوی حقوق بینالملل
ولیالله شجاعپوریان ؛
«کارشناس ارشد حقوق بینالملل»
حملات غيرانساني رژيم اشغالگر قدس در چند روز گذشته به غزه علاوه بر تعارض با اخلاق، وجدان و انسانيت، تناقض آشکار با اصول و موازين حقوق بينالملل، حقوق کيفري بينالمللي و حقوق بينالملل بشردوستانه دارد؛ توضيح اينکه حقوق بينالملل بشردوستانه (IHL) روابط ميان دولتها، سازمانهاي بينالمللي و ساير نهادهاي مشمول حقوق بينالملل را تنظيم ميکند و شامل قواعدي است که در درگيريهاي مسلحانه به دلايل بشردوستانه از افرادي که در جنگ دخالت ندارند، حمايت ميکند و از قريب يک قرن و نيم گذشته به مرور ذيل دو شاخه کلي ژنو و لاهه تنظيم شده، به صورت مختصر به برخي از اين اصول و قواعد اشاره ميشود:
۱- در حقوق بينالملل و بشردوستانه آمده که: « به هرکس حمله نکن، به هر جا حمله نکن، در هر زمان حمله نکن، به هرچيز حمله نکن.» مطابق مقررات حقوق بينالملل بشردوستانه، از قبيل اعلاميه سنتپترزبورگ در سال ۱۸۶۸ و يا پروتکل ژنو در ۱۹۲۵ حتي در صورت وقوع مخاصمه مسلحانه، اعم از بينالمللي و داخلي، طرفين مخاصمه در انتخاب روشها و ابزار مورد استفاده در جنگ نامحدود نيستند، بلکه روشهاي جنگى که صدمات بيمورد وارد ساخته و صدمات غيرعادي را فراهم آورد، ممنوع است؛ هرچند از سلاحهاي مجاز استفاده شود، استفاده اسرائيل از موشکهاي غولپيکر و انتشار فسفر سفيد در منطقه غزه تناقض آشکار با اين اصل حقوق بشري دارد.
۲- بر طبق اساسنامه ديوان بينالمللي کيفري، حمله عمدي به جمعيت غيرنظامي و يا به افراد غيرنظامي که در نبردها مشارکت مستقيم ندارند، دستور جابهجايي سکنه غيرنظامي، حمله به اموال و اشياي غيرنظامي شامل: ساختمانها، مواد، واحدها و وسايل نقليه بهداري و پرسنل پزشکي، ساختمانهايي که براي مقاصد مذهبي، آموزشي، هنري، علمي يا امور خيريه استفاده ميشوند و نيز بناهاي تاريخي، بيمارستانها و مکانهاي نگهداري بيماران و مجروحان، ممنوع است؛ در سالهاي ۱۹۵۴ و ۱۹۹۹ حتي مصوباتي براي ممنوعيت حمله به مراکز فرهنگي نيز در طول مخاصمه تصويب شد، حمله رژيم صهيونيستي به بيمارستاني در غزه و ساير نقاط غيرنظامي تناقض آشکار با اين اصل حقوقي است.
۳- بر اساس اصل ممنوعيت حمله به غيرنظاميان و اموال غيرنظامي، ماده ۵۳ کنوانسيون چهارم ژنو، رژيم صهيونيستي را به عنوان يک نيروي اشغالگر در غزه از تخريب اموال فلسطينيها منع کردهاست، درحاليکه اين رژيم عمدا با بمباران هوايي، آتش توپخانهها موجب تخريب گسترده اموال غيرنظاميان و اماکن غيرنظامي و خانههاي مسکوني در نوار غزه شده است که اين اقدام بر اساس ماده ۱۴۷ کنوانسيون چهارم ژنو و ماده ۸ اساسنامه ديوان کيفري بينالمللي جنايت جنگي قلمدادميشود.
۴- مطابق مقررات کنوانسيونهاي مربوط به حقوق بينالملل بشردوستانه لاهه و ژنو و پروتکلهاي آنها، اسرائيل وظيفه داشت بين اهداف نظامي و شخص نظامي و اهداف غيرنظامي و شخص غيرنظامي تفکيک قايل شود، اما اين رژيم با اقداماتي همچون قطع آب براي شهروندان فلسطيني و اخلال در ارسال مواد غذايي و نيازهاي ضروري از اعمال محدوديت بر غيرنظاميان براي اهداف جنگي استفاده ميکند که تناقض آشکار با اين اصل حقوقي است.
۵- در سال ۱۹۴۹، با تصويب کنوانسيون ژنو و الحاقيههاي بعدي، چهارچوب کلي جديدي براي کمک به نيازمندان در شرايط جنگي فراهم آمد. در سال ۱۸۶۴ در نخستين کنفرانس در شهر ژنو موافقت ميشود که سربازاني که در جبهه زخمي شدهاند را جمعآوري نمايند و به آنها کمکهاي پزشکي برسانند و در سالهاي بعد نيز اين مصوبه گسترده تر مورد بازبيني و تاکيد قرار ميگيرد، اما اسرائيل نه تنها امدادرساني به مجروحان نظامي، بلکه مداواي غيرنظاميان را نيز با محدوديت مواجه کرده است.
۶- بر اساس دو اصل مراقبت از کودکان يعني اصل ۳۸ کنوانسيون حقوق کودک مصوب ۱۹۸۹و الحاقيه دوم، كشورها، مطابق با تعهدات خود نسبت به قانون بينالمللي بشردوستي در جهت حمايت از افراد غيرنظامي به هنگام جنگهايمسلحانه، تمام اقدامات عملي را براي تضمين حمايت و مراقبت از كودكاني كه تحت تأثير (عواقب) جنگ قرار گرفتهاند به عمل خواهند آورد، بر اين اساس كشورهاي طرف كنوانسيون هرگونه اقدام عملي را جهت تضمين اين كه افراد كمتر از ۱۵ سال در مخاصمات مستقيماً شركت نميكنند، متقبل ميشوند. در صورتي که رژيم صهيونيستي در روزهاي گذشته و پيش از اين نيز وحشيانهترين رفتارها را در قبال کودکان اعمال کرده است.
مروري بر اصول و قواعد حقوق کيفري بينالمللي حاکي از تناقض آشکار عملکرد رژيم اشغالگر قدس با بسياري از قواعد و مصوبات اين حوزه است، سکوت مجامع بينالمللي و حقوقي ظلم آشکار به حقوق انساني و اوليه فلسطينيان در اين منازعه نابرابر است، شوربختانه گويي زور و قدرت همچنان کاربرد بيشتري نسبت به حقوق بينالملل در نظام جهاني و دنياي مدرن و پرادعاي امروز دارد.
