«زخمی دیگر بر پیکر کمجان زاگرس»
شهرام نوروزی ؛
با قطع هر درخت ریشه ما را میخشکانند …
با کشتن هر پلنگ و خرس و و و هویت ما را نابود میکنند …
متاسفانه متاسفانه دشمنان خارجی و داخلی آنها این سرزمین را با خاک یکسان میکنند …
امیدوار امسال سال خوب، سال همدلی، سال مهربان،صلح صفا و صمیمیت باشه فکر میکنم سال ۱۴۰۱ که بدترین سال زندگی ماها بود و روبه پایان سال۱۴۰۲ آزروی همدلی ایران و ایرانیان را دارم …
پاینده باد کشور ایران ما
اقدامات مخرب انسانی، صنعتی، چرای دام، سرشاخه زنی ، ریزگردها، خشکسالی، تغییر اقلیم، شیوع سوسک چوبخوار و قارچ بیمارگر ذغالی بلوط و … باعث ایجاد استرس و در نتیجه خشکیدگی وسیع در بیش از میلیون هزار هکتار از جنگلهای بلوط زاگرس شده است.
وخامت تا آنجا بود که قطع درختان آسیبهای بیشتری به اکوسیستم منطقه وارد خواهد کرد و انجام این ها مانند این است که بخواهیم از جسم فرد بیمار خون بگیریم و توقع قهرمانی در مسابقات را از او داشته باشیم. مسولان باید توجه داشته باشند که ارزشها و منابع زیست محیطی نباید فدای منافع کوتاه مدت عده ای در کشور شود؛ چرا که ارزش و منافع زیست محیطی و اکولوژیک جنگل های زاگرس غیر قابل تصور است و همین بس که ۴۰ درصد آب کشور از زاگرس تامین می شود و عرصه های جنگی ریه های مردم اند.
زاگرس کدام را باور کند؛ اختصاص بودجه ایاختصاصی برای احیایش یا حمله امروز افراد بومی و بولدوزرها برای لولهگذاری گاز و احداث جاده و … برای نسل فردا؟
جنگلهای زاگرس و عوامل تخریب آن به همراه راهکارهای مقابله با آنها
جنگلهای زاگرس در غرب کشور، اکوسیستمهای طبیعی با ارزشی هستند که در آنها تنوع بالایی از گونه های گیاهی و جانوری وجود دارد. متاسفانه این اکوسیستم ها، به دلایل مختلفی از جمله تبدیل اراضی، بهره برداری های بی رویه، چرای دام، آتش سوزی، برداشت چوب و غیره در معرض خطر تخریب قرار گرفته و روز به روز از تعداد و کیفیت گونه های گیاهی و جانوری آن کاسته میشود. به طوریکه بر اساس منابع موجود امروزه جنگلهای زاگرس و پوشش گیاهی آن که بسیاری از گونه های آن نایاب هم هستد درمعرض خطر نابودی قرار گرفته است. در این یاداشت با بررسی مروری منابع و پژوهش های صورت گرفته در این منطقه مهمترین دلایل تخریب این جنگل ها چوب سوخت، چرای دام، آتش سوزی، توسعه زیر ساختها و پدیده گرد و غبار عنوان شدند. علاوه بر این راهکارهایی از قبیل قرق، استقرار برج های دیدبانی در مناطق حساس به آتش سوزی، تغییر شیوه معیشت مردم، توسعه کشت گیاهان دارویی و مشارکت عمومی مردم را به عنوان مهمترین راهکارهای مقابله با عوامل تخریب معرفی می شوند. بررسیهای صورت گرفته از تجربه بزرگان و ریش سفیدان و دلسوزان و فعالان محیط زیست زاگرس و کتب و مقالات مختلف که درباره جنگل و منطقه زاگرس بوده اند، استخراج شده است.
تغییرات اساسی مشاهده شده در ساختار های عمودی و افقی جنگل های گستره زاگرس از قبیل کاهش، اختلال و تهدید تنوع زیستی اعم از گیاهی و جانوری این زیست بوم ارزشمند کشور، گواه این حقیقت تلخ است که؛ افزایش جمعیت و اقتصاد معیشتی وابسته جوامع محلی به جنگل ها و بی توجه ای به ظرفیت تولید محدود این منابع، در کنار عدم توسعه یافتگی متناسب با توانمندی های اکولوژیکی منطقه زاگرس، سرنوشتی ناخوشایند و دهشتناکی را برای این اندوخته آبی ارزشمند ایرانیان رقم زده است.
این ناحیه با مساحتی حدود ۱/۶ میلیون هکتار از کیلومتر ۲۵ پیرانشهر به سردشت در استان آذربایجان غربی شروع و به شهرستان فیروزآباد فارس ختم می شود. جنگل های این ناحیه در استان های آذربایجان غربی، کردستان، کرمانشاه، ایلام، لرستان، چهارمحال و بختیاری، خوزستان، اصفهان، کهگیلویه و بویر احمد و قسمتی از استان فارس پراکنده هستند. البته علاوه بر استان های فوق هنوز بقایای گونه ی اصلی زاگرس یعنی بلوط در استان های همدان و مرکزی رویش دارد که دلیل قابل مشاهده ای بر گستره ی وسیع تر جنگل های زاگرس ازگذشته تا به امروز است.
ناحیه زاگرس به جنگلهای بلوط غرب کشور گفته میشود درخت اصلی در این جنگلها بلوط است. آب و هوای زاگرس به سبب قرار داشتن در کنار آب و هوایهای مختلف همانند ایران تورانی و صحرا سندی، گرمسیری و همچنین تأثیر پذیری از سیکلونهای آناتولی و دریای سیاه بسیار گوناگون است.درختان جنگلهای زاگرس به عنوان وسیعترین ناحیه رویشی ایران و با ۵ میلیون هکتار مساحت، حدود ۴۰ درصد کل جنگلهای ایران را به خود داده است. این ناحیه رویشی که تحت عنوان جنگلهای خشک و نیمه خشک طبقه بندی می شوند. جنگلهای زاگرس یکی از مهمترین منابع تولید آب کشور به حساب می آیند. به طوریکه بر اساس منابع موجود سالانه ۱۵۴ میلیارد متر مکعب آب در این منطقه رویشی تولید می شود. وجود رودخانه های پرآبی که از این جنگلها سرچشمه می گیرند، سبب شده که این منطقه تمرکز جمعیتی بالایی نیز داشته باشد. به طوریکه در محدوده رویشی حدود چند میلیون نفر به طور مستقیم با جنگل در ارتباط هستند. علاوه بر این جلوگیری از فرسایش خاک، حفظ حیات وحش منطقه، افزایش تنوع زیستی و پایداری منطقه، تلطیف آب و هوا، حذف آلودگیهای زیست محیطی، ترسیب کربن،حفظ رطوبت خاک، تعلیف دام، محصولات فرعی، گیاهان دارویی، چوب سوخت و ساختمان و هزاران فایده دیگری که به صورت مستقیم یا غیر مستقیم عاید انسانها می شود، به واسطه وجود این جنگلهاست .
متاسفانه با وجود فواید بیشماری که این جنگلهای ارزشمند برای مردمان زاگرس نشین و سایر مناطق کشور به ارمغان داشته اند، امروزه شاهد تخریب کمی و کیفی جنگلهای این ناحیه رویشی هستیم. شاید بتوان گفت که مهمترین دلیل تخریب جنگلهای این منطقه در سالهای اخیر تامین چوب سوخت و چرای دام بوده است. به طوریکه در منطقه زاگرس در یک دوره چرای سه ماهه، دام موجود چهار برابر ظرفیت چرای منطقه است که این خود سبب افزایش تخریب و حذف گونه های ارزشمند و خوش خوراک می شود. از طرفی فشار ناشی از کمبود علوفه سبب هجوم دامها به داخل جنگل و در نهایت قطع سرشاخه ها برای تامین علوفه مورد نیاز آنها بوده است. آتش سوزیهای عمدی و غیر عمدی نیز در این جنگلها متاسفانه همواره قربانیهای زیادی را به همراه دارند. به طوریکه که هرساله با از بین بردن گونه های گیاهی و جانوری منطقه، سیر قهقرای آنرا تشدید می کنند …
