احمد حسینی؛
رقص لری در حوزه فرهنگی کهگیلویه و بویراحمد یکی از اصیلترین و کهنترین رقصهای ایرانزمین است؛ رقصی که نه تنها جلوهای از شادی جمعی، بلکه میراثی از کیان تاریخی و فرهنگی مردم این دیار به شمار میرود. دستمالی که با نوای موسیقی صورت باد را نوازش میکند، نماد پیوند و همبستگی است؛ رشتهای که حلقههای فرد را به زنجیر جمع و گذشته را به اکنون متصل میکند. لباسهای محلی رنگارنگ زنان و لباس مردانه بازمانده از آخرین نقشبرجسته تنگ سروک لیکک نیز پرچمی برافراشته و استوار از شناسنامه این دیار است که هر رنگ آن یادآور ریشههای تاریخی و فرهنگی است. ویژگی اصلی این رقص، وقار و سنگینی است؛ حرکات ریز و هماهنگ و بدون افراط و تفریط، نشاندهنده تعادلی است که فرهنگ لری میان شادی و متانت برقرار کرده است.
این رقص که بر هماهنگی گروهی استوار است، فردها را در کوره داغ خود ذوب میکند تا شِمشِ جمع بازتولید شود. همین اصول بیبدیل باعث شده رقص لری تا امروز بهعنوان رقصی کامل و ماندگار باقی بماند و در هماوردی با دشمن فراموشی و تحریف، پیروز و سربلند بیرون بیاید. این رقص همانند گنجی ارزشمند است که عناصر فرهنگی و تاریخی در آن نهفته است و نه در دل خاک بلکه بر روی خاک. گنج واقعی مگر نه آن است که نشانههای گذشته، ذات جمعی و اصالت بیهمتا را در خود نگاه داشته و در طول زمان بر شانههای خود جابهجا کرده است؟ صندوقی گنجین، پر از خاطره و حافظه که از دل تاریخ به امروز رسیده و نسلها را به هم پیوند داده است.
گنج بودن این رقص یعنی هر حرکت آن، هر رنگ لباس و هر ضربآهنگ موسیقی، سرمایهای بنیادین است که باید با حساسیت صدچندان در موزه یادها حفظ شود؛ زیرا اگر این گنج به دست متجاوزان نادانِ داخلی آب شود و تاراج برود، چیزی جایگزین آن نخواهد شد. با این حال در سالهای اخیر، کلیپهایی در فضای مجازی منتشر شده که هیچ سنخیتی با رقص لری ندارند؛ برای مثال حرکاتی چون پیچش سر و گردنِ عجیب یا حرکتهای اضافی در دست و پا، که در آن هر فرد برای خود و دلخواه میرقصد و هیچ هماهنگی با سایرین وجود ندارد. این حرکات نه نوآوری هنری، که تحریف و راهزنی فرهنگی هستند؛ زیرا نوآوری فرهنگی باید بر ریشه استوار و زاییده عناصر اصیل باشد، نه اینکه از بیرون و با الگوبرداری از سایر فرهنگها تحمیل شود.
اگر این تحریفها بیپاسخ بمانند، میتوانند در ذهن نسلهای آینده تصویری جعلی از رقص لری بسازند و میراثی کهن را به نمایشی سطحی بدل کنند. رقص لری همچون درخت بلوطی است که ریشه در خاک تاریخ این سرزمین دارد. میتواند شاخههای تازه بگیرد، اما اگر ریشههایش بریده شود، دیگر درختی نیست؛ بلکه تنها چوبی خشکیده است و سرانجام، هیزم آتش هر رهگذری خواهد شد. پاسداری از این رقص، پاسداری از هویت جمعی، زیبایی اصیل و حافظه تاریخی این دیار است.
