از «پسر خوب» تا «کشور خوب»

از «پسر خوب» تا «کشور خوب»؛

محمد آریان؛

مثلی لُری.لکی
که باید جهانی شود
در میان مثل‌های ماندگار قوم لُر و لک.
مثلی هسته حکمتش فراتر از جغرافیا و زمان است:

👈 کُر خو مال سی چئنشه
👈 کُر گئن مال سی چئنشه

(در شمال لرستان گفته می‌شود:
«کُر خو مال اَرا چهسی، کُر گئن مال اَرا چهسی»)

برگردان فارسی:

پسر خوب، مال و ثروت نمی‌خواهد؛
پسر بد، مال و ثروت نمی‌خواهد.

این مثل، در ظاهر ساده اما در باطن پرمعناست.
کنایه از آن دارد که پسر خوب کسی است که با اندیشه، تلاش، خلاقیت و کار، خود مسیر رشد را اصولی طی نموده و ثروت و به دست می آورد، نه با اتکا به ارث پدر.
اما پسر بد،
اگر تمام دارایی جهان را هم به ارث ببرد، چون اهل کار و خلاقیت نیست، ثروت به ارث رسیده را تباه می‌کند
و خود را به فقر و فلاکت می‌ اندازد.
این استعاره را می‌توان بر وضعیت امروز کشورها نیز تطبیق داد.

ایران
با وجود دارا بودن ۹ درصد از منابع غنی جهان و تنها یک درصد جمعیت، هم چنان درگیر بحران‌های اشتغال، آموزش، درمان و آینده‌نگری و…است.
در حالی‌که کشورهایی با منابع بسیار اندک و یا حتی بدون منابع، به‌واسطه‌ی شایسته‌سالاری و توجه به ثروت بزرگ نیروی انسانی، بهره‌وری، رفاه و پیش رفت را به دست می آورند.
برای نمونه:

کشورهای حوزه خلیج فارس با تدبیر و برنامه‌ریزی، از دل کویر بهشت ساختند.
در دهه ۶۰ هجری شمسی ، کویت با سرمایه و سیاست ایران رونق گرفت و مسیر ورود کالا و مواد اولیه از کویت به این مسیر شد در حالی که بنادر ایران دست کمی از بنادر کویت نداشت،
و پس از کویت دبی در امارات توسعه یافت
و در دهه ۸۰ و… با بیشتر شدن تحریم ها قطر از فرصت پیش آمده استفاده کرد و از میادین مشترک گازی با ایران بهره‌برداری لازم را کرد و با گاز و خاک و… قاچاق شده از ایران زیر ساخت هایش را ایجاد کرد، و همان کشور کوچک که اندازه ایلام و اردبیل می باشد میزبان جام جهانی فوتبال شد و امروزه بازیگری مؤثر در سیاست و اقتصاد جهان شده است.
در دهه ۹۰، سرمایه‌ی ایرانی به ترکیه و کانادا هدایت شد و اقتصاد آن کشورها را رونق بخشید.

اما این‌ مثال ها فقط یادآور یک نکته است:
پسر خوب، همان کشوری است که می‌آموزد از کم، بسیار بسازد.
و از فرصت ها استفاده کنند و رفاه و آسایش را برای اتباع خود حاصل نمایند.
ترکیه با گردش گری و تولید کالا رشد کرد، در حالی‌که کارخانه‌های چرم و پوست در لرستان و… تعطیل شدند و پوست خام ما به ترکیه فرستاده می شود و با تبدیل شدن به کیف و کفش و… چند برابر باز می‌گردد و یا زعفران ایران به صورت فله و قاچاق به ترکیه می رود و آن جا به بسته بندی شیک به نام ترکیه به سایر کشورهای صادر و درآمدزایی می شود.

مالزی
کم منابع از تبعیدگاه به یکی از قدرت اقتصادی تبدیل شد.

اندونزی
صادرکننده لوازم الکترونیکی به ایران شد.

ویتنام
به قطب تولید کفش جهان بدل گردید.

چین
با اصلاح سیاست‌ها، از کشوری گرسنه به خرید نفت زیر قیمت ایران و… به اقتصادی برتر در جهان رسیده است.

ژاپن
پس از جنگ جهانی دوم با منابع کم و اتکا به علم و تکنولوژی و برنامه‌ریزی اصولی، صنعتی شد.

کره جنوبی
بدون نفت و…، با تکیه بر دانش و کار، در صنایع خودروسازی و الکترونیک پیش تاز شد.

در حالی که دهه‌های گذشته،
کارگران چینی و کره‌ای در بازار تهران کار می‌کردند؛
و امروز فرزندان همان ملت‌ها، محصولاتشان را به ما می‌فروشند.
در حقیقت، در دهکده جهانی امروز، «پسران خوب» بسیارند و ملت‌هایی که از کار، خلاقیت و خرد به ثروت رسیدند.
اما برخی هم «پسران بد» هستند کشورهایی با منابع فراوان خدادادی نفت، گاز، آثار کم نظیر باستانی و طبیعی ، ثروت بزرگ نیروی انسانی تحصیل کرده و خلاق و… که به‌جای استفاده از اندیشه نخبگان و فرآوری منابع، ثروت و منابع خود را خام‌فروشی می‌کنند و نخبگان خود را کوچ می دهند تا در خدمت ابر قدرت ها قرار بگیرند ولی در کشور زادگاهشان پول به دست آمده از خام فروشی منابع صرف امور بیهوده و ناکارآمد می‌ کنند.
به امید روزی که ما نیز، با این همه منابع خدادادی و…، به پسر خوبی در میان ملت‌های جهان تبدیل شویم و به رفاه و آسایش دست یابیم.
آمین 🙏

✍️ محمد آریان