كشف شاهرگ نفتي خاورميانه درچاه شماره١٣گچساران

فانوس زاگرس؛

رضامرادی

كشف شاهرگ نفتي خاورميانه درچاه شماره١٣گچساران
گچساران در منطقه گرمسیر قشلاقی واقع شده‌است و دارای دو نوع آب و هوای معتدل و خشک در نیمه شرقی و گرمسیری خشک در نیمه غربی می‌باشد. رودخانه زهره مهم‌ترین رود این شهرستان است که در جنوب شرقی دوگنبدان جاری است. ناحیه گچساران در منتهی‌الیه مناطق نفت خیز ایران قرار گرفته‌است. منطقه نفتی گچساران از نواحی قدیمی و مشهور صنعت نفت ایران به شمار می‌آید. همچنين شهرستان گچساران یکی از شهرهای دانشگاهی کشور است و بیش از ۱٢۰۰۰ نفر در دانشگاه‌های این شهرستان مشغول به تحصیل هستند. این شهرستان علاوه بر دانشگاه آزاد و دانشگاه پیام نور، در سال ۱۳۹۱ شاهد افتتاح دانشکده دولتی نفت و گاز گچساران بوده است. دانشکده نفت و گاز گچساران هم اکنون دارای ۳ رشته مهندسی پلیمر، شیمی کاربردی، کاردانی مکانیک می‌باشد و در سال ۱۳۹۴ با برطرف شدن مشکلات اقدام به پذیرش دانشجوی دختر کرده است که رشته‌های جدید سال ۱۳۹۵ به دانشکده اضافه می‌شود.
شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب، (به‌اختصار: NISOC) بزرگترین شرکت نفت و گاز ایران است، که دفتر مرکزی آن، در شهر اهواز مستقر می‌باشد. این شرکت در سال ۱۹۷۱ در شهر مسجدسلیمان، استان خوزستان تأسیس شد و هم‌اکنون در زمینه اکتشاف، استخراج، پالایش و انتقال نفت خام، گاز طبیعی، همچنین تولید میعانات گازی فعالیت می‌نماید. شرکت مناطق نفت‌خیز جنوب هم‌اکنون بیش از ۸۳٪ درصد از نفت و ۱۶٪ درصد از گاز ایران را تولید می‌کند، به‌طوری که روزانه بالغ بر ۳ میلیون بشکه نفت خام، ۸۰۰ میلیون فوت مکعب گاز طبیعی و ۱۵۰ هزار بشکه میعانات گازی استخراج می‌نماید. این شرکت زیرمجموعه‌ای از شرکت ملی نفت ایران بشمار می‌آید. شرکت مناطق نفتخیز جنوب مسئولیت برنامه‌ریزی تولید و مدیریت بر بیش از ۷۰ میدان نفتی و گازی، با مجموع بیش از ۳۳۰ میلیارد بشکه نفت خام درجا و بالغ بر ۴۲۰ تریلیون فوت مکعب گاز طبیعی درجا را عهده‌دار است. شرکت بهره برداری نفت وگازگچساران شرکت نفت وگازایرانی است که بعنوان زیرمجموعه ای ازشرکت ملی نفت مناطق نفت خیز جنوب درزمینه استخراج پالایش وانتقال نفت خام وگازطبیعی همچنین تولیدمعیانات گازی فعالیت دارد. واحد بهره‌برداری شمارهٔ یک گچساران به عنوان بام نفتی ایران معروف است. این واحد که در جنوب شرقی و در فاصله ۲۰ کیلومتری شهرستان گچساران در منطقه‌ای به نام سقلاتون واقع شده در سال ۱۳۱۱ هجری شمسی به بهره‌برداری رسیده است و در ارتفاع ۳ هزار و ۲۲۱ پایی از سطح دریا قرار دارد. این واحد با ظرفیت تولید ۲۴۵ هزار بشکه نفت در روز، روزانه ۱۵۷ هزار بشکه نفت را از ۶۷ حلقه چاه جمع‌آوری و تفکیک می‌کند و حاصل این تفکیک از طریق تلمبه خانه گوره برای صادرات به پایانه خارک انتقال می‌یابد. همچنین روزانه بیش از ۱۰۴ میلیون فوت مکعب گاز نیز از طریق این واحد به ایستگاه تقویت فشار گاز شماره یک گچساران تحویل می‌شود و تأمین خوراک پالایشگاه شیراز- در حدود ۴۰ هزار بشکه در روز نیز برعهده این واحد است. نفت این واحد از نوع سنگین به شمار می‌آید. اگرچه این واحد در زمان جنگ ایران و عراق آماج حملات هواپیماهای عراقی قرار گرفت، اما به دلیل قرارگیری در ارتفاعات بالا، هرگز آسیب جدی به آن وارد نشد و این واحد تاکنون همواره در مدار تولید قرار داشته‌است. ضمناًيادآورميشودصنعت ونفت گچساران افتخارتقديم ٣١شهيدرابه نظام مقدس جمهوري اسلامي،مفتخرانه درروزشمارتاريخي هشت سال دفاع مقدس خودبه ثبت رسانده است. اولين شهيدي كه صنعت نفت گچساران تقديم انقلاب جمهوري اسلامي ايران نمود”شهيدرحمان عقيلي “درسال ۵۹/١٠/٢٨درجاده ماهشهروآخرين “شهيدخدامرادشرافتي خوب” درسال ۶۷/٤/٤جزيره مجنون بوده است كه خودبرگ زرين ديگري درافتخارات اين شهربه شمارمي آيد. ظرفیت تولیدنفت این شرکت بطورمتوسط معادل ۷۴۰هزاربشکه درروزمیباشد،دفترمرکزی این شرکت درشهرستان گچساران واقع دراستان کهگلویه وبویراحمدمستقراست وتاسیسات آن برچهاراستان خوزستان ،بوشهر،فارس وکهگلویه وبویراحمدقرارگرفته است. این شرکت که مدیریت واستخراج از۱۸میدان نفتی رابرعهده دارد،درفاصله ۲۲۰کیلومتری جنوب شرقی اهواز قرارگرفته وشامل” سازندههای شکافدارآسماری” ،”وینگستان “بوده که درجهت عمومی شمال غربی،جنوب شرقی طاقدیس های میادین نفتی ایران واقع شده است.این میدان طاقدیسی به طول حدود۷۰کیلومتری وعرض۶تا۱۵کیلومتراست.عمده تولیدنفت از”سازندآسماری “این میدان صورت میگرد.که عمدتاازسنگهای کربناتی تشکیل شده است. اولین “چاه بنگستانی” که به تولیددرآمدچاه شماره ۳۶بودکه بهره برداری ازآن سال ۱۳۴۰آغازگردید. شرکت بهره برداری نفت وگازگچساران مسئولیت تولیداز۱۸میدان نفتی رابااستفاده از۶۵۴چاه ،۱۰واحدبهره برداری ،۳کارخانه نمکزدایی،۱۱ایستگاه تقویت فشاروتزریق گاز،۳مجتمع گازوگازمایع،شامل کارخانه گازمایع ۹۰۰پازنان۲،پالایشگاه های گازوگازمایع۱۲۰۰گچساران و۱۲۰۰بی بی حکیمه،سیستم تولید وتزریق گازپازنان گچساران سیستم گازودالان مشتمل بر۱۲دستگاه،شیرگاه ولخته گیرمایع ،۵آزمایشگاه شیمیایی،۵واحدآبرسانی،۷مجموعه تفکیک گرسرچاهی ،۲مجموعه تفکیک تقویت فشارسرچاهی،۳ایستگاه برق وحدود۶۲۴۷کیلومترخط لوله ۴تا۴۲اینچ رابرعهده دارد. اين منطقه نفت خیز گچساران نخستین باردرفاصله سالهای ۱۳۰۳ و۱۳۰۲هجری شمسی موردمطالعه قرارگرفت ودرسال ۱۳۱۰عملیات حفاری برای چندمین بارآغازشد،پس ازحفرچاه های بسیاردرلایه آسماری بالاخره تولیدنفت ازمیدان گچساران ازسال ۱۳۱۸ باچاه شماره ۱۳آغازشد. درحال حاضرمدیریت شرکت بهره برداری نفت وگازگچساران رابرعهده امین محمدی ازکارمندان مناطق نفت خیزجنوب است. امین محمدی فارغ التحصیل آموزشگاه حرفه ای صنعت درسال۱۳۵۳ومهندسی مکانیک گرایش حرارت وسیالات ازدانشکده صنعت نفت می باشد. وی باداشتن۴۰سال سابقه کارازاساتیددانشگاهی کشوربوده،که ۲۸دوره تخصصی ،۴دوره مرتبط تخصصی رادرکشورهای آلمان،اسکاتلند،وانگلیس باموفقیت گذرانده است. مهندس امین محمدی درپروژه های تخصصی دبی حضورداشته ومشغول بازسازی واحیااولین توربین«ورکسپور»که این کاربرای اولین باردرجهان باموفقیت کامل انجام وپس ازنصب درمدارعملیاتی،پمپاژ نفت قرارگرفترابرعهده داشت. وی متخصص توربین وماشین آلات فرآیندی که شامل توربین های:«رولزرویس»«ورکسپور»«سولزر»و«رستون»رادرکارنامه کاری خوددارد. مهندس امین محمدی تاقبل ازاین تکسنین ارشداداره تعمیرات به مدت ۷سال،رئیس ادارات کارگاه توربین هاوکمپرسورهای گازی آغاجاری۱۰،تعمیرات۵،کارگاه مرکزی آغاجاری به مدت ۴سال بوده است. همچنين مهندس امين محمدي درشرکت خدمات مهندسی وتجهیزات صنعتی توربین ۵و١٠سال عضوجامع مهندسی شرکت نفت بوده است، وي سرپرست اولین تیم تعمیراتی اساسی توربین های«سولارسنکار»وکمپرسورهای سولاردرجنوب وخاورمیانه بوده است. ضمناًمهندس امین محمدی رئیس برنامه ریزی تعمیرات توربین رابه مدت سه سال دركارنامه خوددارد. بعدازآشنایی بااین میدان عظيم وويژه نفتی ومدیریت کاردان وعملیاتی آن ،میتوانست این گزارش باگفتگوی مدیرعامل این شرکت تولیدی عظیم به اندوخته های نفتي ما،بیش ازپیش بی افزایدولی افسوس که قوانین ومقررات وزرات نفت به فانوس زاگرس چنين امكاني رانداد. هم‌اکنون مهندس بیژن عالی پور مدیریت این شرکت را برعهده دارد و ریاست هیئت مدیره شرکت مناطق نفتخیز جنوب نیز برعهده رکن‌الدین جوادی (مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران) می‌باشد. شرکت‌های تابعه مناطق نفتخیز جنوب شامل: شرکت نفت و گاز کارون، شرکت نفت و گاز مارون، شرکت نفت و گاز گچساران، شرکت نفت و گاز آغاجاری، شرکت نفت و گاز مسجدسلیمان، شرکت توربین جنوب، شرکت خدمات ترابری و پشتیبانی نفت، شرکت خدمات رفاهی نفت و شرکت پیراحفاری ایران می‌باشند. بااین شرح مختصر ونسبتامفصل ازحوزه تولیدی اينشرکت، بایدگفت همه،قدرچنین نعمت خداوندی راکه دراین برهه حساس اقتصادی مسئولیت اداره آن،بردوش یکایک مامحول شده است،رابایدبه خوبی بدانيم. درپایان این گزارش شخصابه نوبت خودبه قامت ودستان همه کارگران وکارمندان، مردان وزنان گچسارانی وایرانی الا اصلی که ازصبح الل طلوع تاپایان روزوحتی تانیمی از،نیمه شب،درهرقسمت وباهرمسئولیت درحال تلاش،صیانت،حراست وپاسداری ازاین سرمایه ملی درصحنه های مختلف جهانی براي اعتلاي نام ايران اسلامي وگچساران،اين بام نفتي تكاپو ودرحال تلاشند،سربه احترام فرودخواهم آوردوبوسه بردستان نقش بسته همه تلاشگران شریف صنعت ونفت مي نشانم. باتشكرفراوان ازروساي روابط عمومي،معاونت ايشان ورئيس محترم بهبودروابط محيط كارشركت بهره برداري نفت وگازگچساران كه درتكميل اين گزارش،فانوس زاگرس راصميمانه ياري نمودند.