ضعف برنامه ریزی در استان کهگیلویه و بویراحمد برای رفع دلایل کلان و خرد تورم افسارگسیخته
سید محمد قاضی نیا – مدرس دانشگاه
شاخص نرخ تورم به تفکیک استانها، نشان میدهد فشار تورم در استانهای محروم بیشتر از استانهای برخوردار بوده است. اعداد و ارقامی که مرکز آمار درباره شاخص تورم در اواخر سال ۱۴۰۰ منتشر کرده، بیانگر تفاوت قابل ملاحظه روند تورم در استانهای کشور است.
علت افزایش نرخ تورم در برخی استانهای کشور سه عامل اصلی ناترازی بودجهای، ناترازی تجاری و ناترازی بانکی است که این سه ناترازی جزو عوامل بنیادی است که نیازمند اصلاح در تغییرات ساختاری اقتصاد است. همچنین اقتصاد ایران همواره درگیر نااطمیانیها و ریسکهای اقتصادی و تنش با جهان غرب نیز بوده و این عوامل باعث شده تا همواره انتظارات تورمی در کشور وجود داشته باشد.
دلیل افزایش تورم روستایی نسبت به تورم شهری این است که تورم از بازار داراییها مانند مسکن، دلار و طلا عبور کرده و به بازار کالاها و خدمات سرریز شده است.
بر اساس گزارش مرکز آمار ایران استان کهگیلویه و بویراحمد در بین استان های کشور رتبه اول تورم را در سال ۱۴۰۰ کسب نموده است. بر اساس این گزارش بیشترین نرخ تورم خانوار شهری مربوط به استان کهگیلویه و بویراحمد حدود ۴۶.۶ درصد بوده است و نرخ تورم خانوار روستایی این استان حدود ۵۱.۵ درصد بوده است.
دلایل رشد تورم در استان کهگیلویه و بویراحمد به نسبت دیگر استانها به صورت جزئی تر :
– افزایش نرخ ارز و توزیع ارز ۴۲۰۰ که با هدف کمک به اقشار ضعیف بود اما مسیر به سمتی دیگر منحرف شد
– عدم رونق تولید در استان در بخش های غیرنفتی لذا مایحتاج جمعیت استان از استانها ومراکز عمده تولید تهیه میگردد
– بالا بودن هزینه حمل ونقل در استان بدلیل عدم وجود بار در برگشت کامیون های حامل بار
– دهکهای کمدرآمد به علت درآمد کمتر، هزینه کمتری را به تفریح و سرگرمی و حتی بهداشت و درمان اختصاص میدهند. از این جهت، وزن این کالاها در سبد مصرفی آنها کمتر است. در مقابل بیشترین سهم را خوراکیها و آشامیدنیها دارند. آنها بیشتر مخارج خود را معطوف این دسته از کالاها و در واقع ضروریات زندگی میکنند. مطابق محاسبات مرکز آمار بیش از ۴۰ درصد از سبد مصرفی گروههای کمدرآمد را خوراکیها و آشامیدنیها تشکیل میدهند. اگر در این کالاها گرانی اتفاق بیفتد، برای کمدرآمدها بسیار قابل لمس است. در نتیجه اگر تورم خوراکیها زیاد شود، فشار بر گروههای کمدرآمد نیز افزایش خواهد یافت.
– بانکها نیز با ارائه مداوم تسهیلات در راستای غیرمولد و بدهکارکردن خود با سرمایه گذاری در بخش سفته بازی و بازارهای مختلف در افزایش تورم نقش دارند(خلق پول انجام می شود)
نتیجه: وقتی تولید نباشد و نگاه به سمت تولید میل نکند تقاضا از عرضه پیشی می گیرد و برای تامین مایحتاج مجبور می شویم از استان های مرکز تولید مایحتاج را تهیه کنیم(واردات افزایش می یابد). در سطح کلان نیز وقتی نرخ ارز ثبات نداشته و افزایش بی رویه داشته باشد تولید دچار آسیب خواهد شد و لذا بر افزایش تورم افزوده می شود. همچنین وقتی بانکها در سیاست های خود تسهیلات را به سمت اهداف مولد سوق ندهند و توجه خود را به سفته بازی و حضور در بازارها نماید حمایت از تولید به انزوا می رود و پولی هم که در ازای ارائه تسهیلات بدون هدف به مردم ارائه می شود نوعی خلق پول بد محسوب می شود که خود ایجاد نقدینگیست و به تورم می افزاید. نرخ سود دستوری و بدون چارچوب نیز ممکن است مدتی موجبات توزیع پول بین مردم شده و وقتی این نرخ سود افزایش یابد به رشد بیکاری می افزاید. عدم کنترل صحیح بر بازارها و همچنین عدم اصلاح ساختار بازارها از تولید تا توزیع و تا مصرف نیز از جمله مواردیست که بر رشد قیمت ها و تورم اثرگذار بوده است. وقتی توازن در سبد مصرفی دهک های مختلف مردم وجود نداشته باشد به طوری که مثلا دهک های کم درآمد بخش اعظمی از درآمد خود را صرف مواد خوردنی و آشامیدنی کنند نتیجه افزایش تورم در همین کالاهای پرمصرف روزانه به صورت متناوب می شود. برای رفع این دلایل افزاینده تورم در استان نیاز بود که از سالهای گذشته مسیر توسعه به سمت و سویی میل کند که از دلایل این تورم بکاهد اما ضعف برنامه ریزی و ریل گذاری موجب شد استان به رتبه اول در بین استان ها در تورم افسارگسیخته و نهایتا فقر موجود مبدل شود.
