طراحی سایت و قالب وردپرس
  • تاریخ انتشار خبر : سه‌شنبه 20 آوریل, 2021 | کد خبر : 131975 | نویسنده : فانوس زاگرس |
  •   
  •     گچساران از نگاهی دیگر؛ نگرشها به فرهنگ بومی   فرزین هاشمی ؛   مقدمه؛ وجود چند عامل سبب شده شهرستان گچساران، در جنوب غربی ایران، جایگاه و جلوه ای ویژه در منطقه پیدا کند؛  موقعیت جغرافیایی؛ گچساران، در فاصله ای تقریبا مساوی حدواسط شیراز و اهواز بعنوان دو کلانشهر بزرگ ایران قرار گرفته […]
  • فانوس زاگرس؛

     

     

    گچساران از نگاهی دیگر؛ نگرشها به فرهنگ بومی

     

    فرزین هاشمی ؛

     

    مقدمه؛

    وجود چند عامل سبب شده شهرستان گچساران، در جنوب غربی ایران، جایگاه و جلوه ای ویژه در منطقه پیدا کند؛ 

    موقعیت جغرافیایی؛

    گچساران، در فاصله ای تقریبا مساوی حدواسط شیراز و اهواز بعنوان دو کلانشهر بزرگ ایران قرار گرفته و مسافرتها و حمل و نقلها با مقصد این دوشهر و نیز سایر شهرستانهای دواستان خوزستان و فارس، عمدتا باگذر از مسیر گچساران انجام میگیرد. 

    ازسوی دیگر گچساران از لحاظ اقلیمی یک اکوتون (زیست مرز) محسوب می شود و محل تلاقی دو اقلیم کوهستانی زاگرس و اقلیم گرم و خشک ایران است، و رگه هایی از هر دو اقلیم در شهرستان گچساران دیده می شود. با فاصله ای صد و اندی کیلومتر، گچساران هم به بلندترین قله زاگرس و کوههای دنا و هم به ساحل خلیج فارس با بنادر گناوه و دیلم مرتبط می شود.

    منابع عمده انرژی ایران؛  

    شهرستان گچساران معروف به بام نفتی ایران، از حوزه های بزرگ برداشت انرژی نفت و گاز ایران است و هرساله بخش زیادی از برداشتهای انرژی کشور برای مصرف داخلی و صادرات، از حوزه گچساران انجام می گیرد و همین سبب اهمیت و جذابیت بیشتر گچساران شده است. همچنین دو رودخانه بزرگ منطقه یعنی خیرآباد و زهره در گچساران جاری هستند بصورت دو سد بزرگ کوثر و چم شیر، بهره برداری از آنها درجریان است.

     

    تلاقی فرهنگها؛

    گچساران از قدیم الایام، محل تلاقی اقوام و طوایف گوناگون بوده است. گرچه طوایف لر جنوبی و قشقاییها بطور سنتی در قلمرو گچساران حضور داشته اند، بنابه وضعیت جغرافیایی ویژه گچساران، و همچنین دردهه های اخیر، خانواده های زیادی عمدتا از بهبهان و اصفهان و از لرهای بختیاری در شهر سکونت گزیده اند.

     

    این تلاقی فرهنگی علاوه براینکه به تبع مقوله تنوع آداب و نگرشها و برهمکنشهای اجتماعی، سبب صیقل دادن و انعطاف فرهنگ کلی شهرستان شده است، از دیدگاه تنوع زبانی و عشیره ای نیز جلوه زیبایی به آن بخشیده است.

     

    نگرشها به فرهنگ بومی؛

     

    امروزه چهره غالب جامعه گچساران، آمیزه دو گروه قومی لر جنوبی و ترکان قشقایی است. در تاریخ شهرستان، چیزی بنام تنازع عمده بنام قومیت میان این دو وجود نداشته است و به دلیل شباهتهای اساسی پیشینه عشایری و برخی آداب و سنن و نیز مذهب مشترک، ارتباطات و خویشاوندیهای بسیاری میان این دوگروه انجام گرفته است.

     

     با اینحال در مطالعه و بررسی نگرش این دو گروه نسبت به فرهنگ و زبان بومی تفاوتهای نگرشی عمده ای مشاهده می شود.

     

     لرها بدلیل نزدیکی بیشتر زبانی به زبان رسمی کشور، و جوسازیهای مسمومی که در سده های اخیر درپی کینه شاهان قاجار و پهلوی که مرتبا با لرها درگیر بوده اند، ایجاد شده، عمدتا در تلاش هستند که تعلق هویتی، قومی و زبانی فرزندان خود را به سمت فرهنگ غالب مرکزنشینان تغییر و تطبیق بدهند.

     

    قریب به اتفاق این خانواده ها، فرزندانشان را از آموختن زبان مادری منع میکنند و با آموزش زبان فارسی از بدو تولد، سخن گفتن به زبان لری را بشکل یک تابو و ناخوشایند اجتماعی ناپسند میدانند. 

    دربعد فراتر از خانواده، بنظر میرسد لرها نسبت به پیشینه و مولفه های هویتی و سرآمدان اجتماعی گذشته خود، بی اعتنا و فاقد نگرش مثبت هستند.

     

    دور از ذهن نخواهد بود که بتدریج در دهه های آینده، نام و نشانی از این فرهنگ بومی ایرانی، در این منطقه دیده نشود.

    درمیان قشقاییها اما وضعیت و نگرش کاملا متفاوت است؛ اغلب خانواده های قشقایی تمایلی به تغییر فرهنگی و ترک زبان مادری توسط نسل بعد نشان نمی دهند و عموما در پی آنند که همگام با لازمه های تغییر اجتماعی به سبب تغییر سریع ارتباطات و امکانات، بر هویت و زبان مادری خود تاکید و اصرار بورزند.

     

     علاوه بر زبان مادری، تمایل بسیار برجسته ای در ارائه فرهنگی در میان پیر و جوان قشقایی دیده می شود و مثلا فروشگاههای بسیاری را شاهد هستیم که درنامگذاری، در تلاش هستند که نام قشقایی یا بزرگان قشقایی را زنده نگه دارند.

    بسیاری از خانواده های قشقایی مفتخرانه از المانها، نمادها و برچسبهای خودرویی برای ابراز تعلق فرهنگی خود استفاده میکنند.

    از سوی دیگر برخلاف لران، قشقاییها برای گرامیداشت و تکریم سرآمدان و بزرگان خود، همت بسیاری نموده اند و در نتیجه آن امروزه بخش زیادی از بلوارها و خیابانهای گچساران، نام مفاخر قشقایی و حتی ترکان غیرقشقایی به خود گرفته اند. بلوار استادبهمن بیگی شمالی، بلوار استاد بهمن بیگی جنوبی، خیابان ستارخان، بلوار آیت اله جهانگیرخان قشقایی، و بلوار شاعر بزرگ قشقایی، میرزا مأذون قشقایی، نمونه ای از این دست اند.

     

    نتیجه گیری؛

    تنوع فرهنگی در کنار امتیازات جغرافیایی و منابع غنی انرژی، از جاذبه و امتیازات شهرستان گچساران است که به زیبایی آن افزوده است. با اینحال باوجود اهمیت ماندگاری و پاسداری از خرده فرهنگها، بین دو گروه قومیتی اختلاف نگرش عمده ای در توجه به فرهنگ و زبان مادری وجود دارد. جامعه لرزبان بسرعت در حال اضمحلال فرهنگی و هویتی هستند ولی در جامعه قشقایی، حفظ میراث فرهنگی به خوبی در دستور کار جامعه بوده که پیامد آن ماندگاری و حفظ هویت قومی فرهنگی قشقایی با وجود سیر تحولات اجتماعی می باشد.

     

    انتهای خبر/
    -نظرتان درباره این دیدگاه چیست؟
    15 نظر برای “گچساران از نگاهی دیگر ؛ نگرشها به فرهنگ بومی”
    1. فردین گفت:

      قوم لر به وسعت زاگرس پراکنده شده است و متاسفانه لرهای ساکن گچساران به دلایل مختلف به ویژه ارتباط نزدیک با دیگر اقوام به واسطه ی وجود صنعت نفت و دلایل دیگر که شما فرموده اید تمایلی به حفظ فرهنگ و گویش خود ندارند و سبک زندگی آنان تحت تاثیر زندگی های شهری دستخوش تغییرات نچسب و دور از فرهنگ زندگی لری شده است ….جا دارد بزرگان و تحصیل کردگان لر به ویژه آنان که دستی بر قلم دارند با درایت همزبانان و هم تباران خود را آگاه کرده تا بر بلندای زاگرس همیشه استوار ندای دی بلال های لری به پهنای ایران شنیده شود و بوی چویل و ریواس از سفره های نان تیری و دوغاب مشام برسد ….پاینده ایران و سربلند باد مردان و زنان ایران

    2. ناشناس گفت:

      درود بر دکتر هاشمی عزیز ، عالی بود
      مقاله ای بسیار زیبا و پر محتوا

    3. مسلم گفت:

      بسیار عالی

    4. مسعود اسدپور گفت:

      درود
      ساده، مختصر و مفید
      باشد که در نگاه ترسیده قوم لر وهمیات ساختگی رخت بربندد.
      با تشکر از جناب مهندس هاشمی جهت روشنگری مناسب و بموقع

    5. احمدرحیمی گفت:

      عالی درود برشما

    6. شادگان گفت:

      بسیار عالی👌👌👌

    7. ناشناس گفت:

      درود بر دکتر هاشمی عزیز بابت این متن زیبا
      کاملا به نکته ی مهمی اشاره کردید در حالی که زبان لری یکی از شیوا و روان ترین زبان های اقوام ایرانیست متاسفانه ما لر ها به هر نحوی از اصالت خودمان فراری هستیم و این یه فاجعه بزرگ هست برای اصالت زیبایمان
      لرها در طول تاریخ به مهمان نوازی ،خوش رویی ،شجاع و نترس بودن و….معروف بوده اند

    8. فراز گفت:

      بسیار متین و مستند و بی نقص، دقیقا اوضاع زبان مادری ما همینطورهست و ما فقط نام آنرا یدک می کشیم بدون آنکه به فکر حفظ آن برای نسلهای آینده باشیم به آن بی مهری میکنیم

    9. مهرداد سینایی گفت:

      احسنت و بسیار عالی جناب دکترهاشمی.دقیقا همینطوره

    10. محمد گفت:

      بسیار عالی

    11. متین گفت:

      عالی بود

    12. همشهري گفت:

      درود بر قلم شيواي دكتر هاشمي عزيز
      دقيق و منطقي به نكته اي حساس اجتماعي اشاره كردين
      باشد كه بادرايت عزيزاني همچون شما در جهت اعتلاي زبان مادري قدم بگزاريم

    13. اسدپور گفت:

      درود بر دکتر هاشمی عزیز
      از متن مشخصه که بر خلاف دیگر متون اشتراکی توسط افرادی که بجای استفاده از تراوشات ذهنی و خلاقیت خود نویسنده از جستجو در مقالات دیگران ، اینترنت و یا به عبارتی از کپی پیست استفاده می کنند ، از ذهن خلاق خودتون استفاده و به زیبایی واقعیت ها را ثبت و منتشر کردین .

    14. متین گفت:

      بسیارعالی

    15. نگین تاجی مجید گفت:

      درود جناب هاشمی
      شناخت هویت قومی و تلاش برای پاسداشت این‌میراث کهن گرانسگ نیازمند آگاهی و دانایی و اعنماد به نفس است. کمتر دیده یا شنیده ایم که یک لر در امریکا و اروپا و … زبان مادری خود را فراموش کرده باشد و یا از آموختن ان به فرزندان خود دریغ ورزیده باشد. کمتر دیده ایم که یک شاعر و هنرمند و نویسنده با افتخار از زبان مادریش سخن نگفته باشد. متاسفانه در میان قشر متوسط و فقیر علمی دوری و گریز از زبان مادری نوعی کلاس محسوب شده که نتیجه همان نااگاهی و عدم شناخت از مولفه های هویت اجتماعی قومی است.
      در حالی که حهان بی هویت در پی هویت یازی های دروغین هستند اما ما لرها با تیغ و تبر نادانی به جان درخت کهنسال هویت خود افتاده ایم و مهمترین راه اعتلای این هویت یعنی زبان لری را به مسلخ کشانده ایم.

      امید که درخت دانایی در میان این قوم به بار بنشیند.


    
    امروز سه شنبه ۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۰
    • تـــازه ترین خبرها
    • پـــربازدیدترین ها
  • اخبار انتخابات میان دوره ای/رحیمی بیانیه داد/اعتراض کرده ام و پیگیری خواهم کرد
  • شورای نگهبان خودش را پاسخگو نمی‌داند
  • مانع‌تراشی در سردتر شدن انتخابات تاثیر دارد
  • مذاکرات وین در مسیر احیای برجام
  • چراییِ افزایش هجمه‌های سنگین علیه ظریف
  • ۱۲ هزار میلیارد منابع شهر قربانی یک امضا
  • مسائل کشوربه این سادگی‌ها قابل حل نیست
  • در کلاب‌هاوس علیه محسن هاشمی چه گفتند؟
  • رییس‌جمهور، مصوبه جنجالی شورای نگهبان را رد کرد
  • ظریف به اصلاح‌طلبان: من اصلاح‌طلب نیستم، دست از سرم بردارید!
  • به همت انجمن حمایت از زندانیان ؛ طرح ویزیت رایگان خانواده مددجویان در گچساران اجرا شد
  • معاون اداره کل امنیتی و انتظامی استانداری کهگیلویه و بویراحمد منصوب شد
  • این بار، شورای نگهبان، دستور رییس‌جمهور را رد کرد!
  • انتخابات نزدیک شد، «بدحجاب‌ها» عزیز شدند!
  • اظهارات متفاوت دو عضو شورای نگهبان درباره شرایط داوطلبان رییس‌جمهوری
  • اتفاق متفاوت در انتخابات ۱۴۰۰
  • احمدی‌نژاد: خیلی راحت می‌خواهند انتخابات را مهندسی کنند
  • بیانیه ریحان محمدپور ده بزرگ بعد از اعلام تایید صلاحیت از شورای نگهبان
  • آمریکا اعلام وضعیت اضطراری کرد
  • بضاعت سیاسی کشور همین است
  •