طراحی سایت و قالب وردپرس
  • تاریخ انتشار خبر : یکشنبه ۳ تیر, ۱۳۹۷ | کد خبر : 80754 | نویسنده : sajad |
  •   

    فانوس زاگرس؛ ایل قشقایی؛ یکی از ایل­های­ سیاسی تاریخ ­ساز ایران / بخش اول به قلم سیدابوالحسن حسینی ­نیک ایل قشقایی یکی از کهن­ترین، بزرگترین، سیاسی­ترین و چابک­ترین ایل­های ایران است که از آغاز ظهور و تشکیل اتحادیه ایلی، با تعامل وهمزیستی با دیگر قومیت­های ایران در انسجام و حفظ هویت ملی نقش مهمی را ایفا […]

    فانوس زاگرس؛

    ایل قشقایی؛ یکی از ایل­های­ سیاسی تاریخ ­ساز ایران / بخش اول

    به قلم سیدابوالحسن حسینی ­نیک

    ایل قشقایی یکی از کهن­ترین، بزرگترین، سیاسی­ترین و چابک­ترین ایل­های ایران است که از آغاز ظهور و تشکیل اتحادیه ایلی، با تعامل وهمزیستی با دیگر قومیت­های ایران در انسجام و حفظ هویت ملی نقش مهمی را ایفا کرده است. “استفان شوارز” طراح انگلیسی “خودروی قشقایی” در مورد علت انتخاب نام­ این خودرو می­گوید: به خاطر چالاکی، هوشمندی، کنترل و پر طاقتی (نرم بودن) ایل قشقایی که برگرفته از زندگی کوچ­ نشینی و به عنوان یکی از مهم­ترین ایلات ایران و حتی خاورمیانه، نامگذاری کرد.

    قلمرو ایل قشقایی در بخش وسیعی از مناطق جنوب و جنوب غربی ایران واقع است. این محدوده در نواحی مختلفی از استان­های فارس، بوشهر، کهگیلویه و بویراحمد، هرمزگان و چهار محال و بختیاری قرار دارد. منطقه قشلاقی و ییلاقی ایل قشقایی نیز از کرانه ­های خلیج فارس تا نواحی جنوبی استان اصفهان کشیده شده است.

    امروز ایل قشقایی از شش طایفه فارسیمدان، شش بلوکی، عمله، کشکولی بزرگ، کشکولی کوچک، دره­شوری و تیره­های زیادی تشکیل شده است. جمعیت ایل قشقایی درطول تاریخ دچار نوسانات بسیاری شده اما هم اینک یکی از پر جمعیت­ ترین ایل­های ایران به شمار می­آید.

    بنابر نوشته مورخان با شروع جنگ جهانی اول بسیاری از افراد ایل قشقایی در جنگ­های محلی و مبارزه با انگلیسی­ها جان خود را از دست دادند. همچنین شیوع بیماری­های واگیر دار و مرگ و میر ناشی از آن در کاهش جمعیت ایل قشقایی نقش اساسی داشته است. اما پس از وقایع شهریور ۱۳۲۰ و احیای قدرت سران قشقایی، جمعیت ایل انسجام و رو به ازدیاد نمود.

    ایل قشقایی در طول تاریخ در معادلات سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، نظامی، عمرانی و… کشور نقش بسیار مهمی داشته است. نقش اقتصادی آنها اگر پر رنگتر از سایر نقشهای آنها نباشد کمرنگ­تر نیست. این ایل دارای بزرگ مردان و زنانی بوده و هست که نه تنها تاریخ آنها را نساخت بلکه تاریخ­ساز شدند. به عنوان مثال، یکی از کارهای عمرانی و تاریخی که از زمان صفوی به یاد گار باقی مانده است و در حال حاضر به یک قطب گردشگری برای شهرستان سامان استان چهار محال و بختیاری تبدیل شده است، “پل زمان­خان” می­باشد. این پل به دستور زمان‌خان رئیس طایفه نفر از خاندان ایل بیگی قشقایی از سرداران معروف شاهان صفوی برای عبور و مرور بر روی رودخانه زاینده‌رود احداث گردید و به­ نوعی عشایر قشقایی و بختیاری را نجات داد.

    همچنین، امیر قاضی شاهیلو از بنیانگذاران اتحادیه و سر سسلسله دودمان ایلخانان قشقایی از مریدان شاه اسماعیل صفوی، محمد علی­خان، ایلخانی مشهور از مریدان میرزا ابوالقاسم سکوت، میرزا جهانگیر­خان قشقایی از علمای بلند پایه تشیع روزگار خود (از شاگردان برجسته وی محمدعلی شاه‌آبادی، آیت­الله بروجردی، سید حسن مدرس، نخودکی اصفهانی و…) و ملا علی­بابا از عرفا و بزرگان دینی ایل قشقایی محسوب می­شوند. زبان، ادبیات و هنر در ایل قشقایی دارای پیشینه تاریخی و بسیار غنی است.

    ماذون (مادر از تیره قادرلو عمله و پدر از طایفه شیخ هابیلی کهگیلویه)، یوسف علی بیگ، استاد محمد­ابراهیم و فریدون توللی از نام آورترین شعرا و سرایندگان ایل قشقایی است. غول ارج، خسروبیگ، مسیح­خان، نعمت، شایلو، حسینقلی­خان صمصام، کل­ ویسعلی­ دره­شوری، عبدالحسین­خان­ کشکولی و پسرش را از دیگر شاعران ایل قشقایی می­توان هم نام برد.

    در میان ایل قشقایی، نویسندگان چند دیده می­شود که معروفترین چهره در بین آنها محمد بهمن بیگی پدر آموزش و پرورش عشایر ایران و کاوه بیات مورخ نامدار کشور نوه دختری صولت­الدوله است. ورزشکاران بزرگی چون مسعود شجاعی آرخلو کاپیتان حال حاضر تیم ملی فوتبال و زنان سیاستمدار و با کیاستی چون بی­بی خدیجه کشکولی همسر صولت­الدوله را هم می­توان نام برد.

    موسیقی و هنر چنان با زندگی مردم ایل عجین شده است که از تولد تا مرگ هم آنان را همراهی می­کند. استاد خانگلدی، حسین­ قلی­خان صمصام، هولاکوخان جانی­پور، عاشق حیدرقلی و نوه­هایش، شاه میرزا (نوازنده نی)، ماه پرویز، استاد قیطاسی و فرزندان، استاد حاجی و فرزندان، استاد ساری­خان، استاد نظر و فرزندش استاد محمد ابراهیم، استاد سلیمان، استاد داوود، استاد عبدالحمید، حبیب­الله گرگین­پور و فرزندانش فرود، فرهاد و غلامعلی، برزو طیبی، محمد­حسین کیانی، طهمورث کشکولی و ابراهیم کهندل، جمشید جهانزاده، داریوش فرهنگ دره­شوری و فروغ قجابگلو، بهنام نوروزی، افسانه جهانگیری، شعله قهرمانی و… را می­توان از بهترینموسیقی­دانان، آوازخوانان و به طور کلی هنرمندان ایل قشقایی نام برد.

    ایل قشقایی در طول سده­های متاخر، تاثیر عمده­ای بر رویدادها و حوادث سیاسی و اجتماعی جنوب کشور داشته است. با توجه به نقش نخبگان سیاسی ایل (ایلخانی­ها وخاندان ایلخانی و کلانتران) در تحولات و حوادث تاریخی، جنبه سیاسی تاریخ قشقائیان بر جنبه­های دیگر برتری دارد. نقش و کمک عمده امیر قاضی شاهیلو قشقایی به پادشاهان صفوی در رسمی کردن مذهب شعیه، بیرون راندن پرتغالی­ها از جزیره هرمز در زمان شاه عباس صفوی، مبارزه مردانه آنها در کنار لرها مقابل هجوم افغانها به فارس، پیوستن قشقایی­ها به سپاه نادر در لشکرکشی به هندوستان، بلخ و بخارا، جایگا ویژه نظامی و سیاسی قشقایی­ها در دربار حکومت زندیه به گونه­ای که به خاطر حمایت بی­چون و چرای این ایل از لطفعلی خان زند در قلعه بم کرمان در دوران قاجار تا مدتی از قدرت آنها کاسته و آقا محمدخان قاجار تعداد زیادی از آنها را به حومه ورامین، چهارلنگ بختیاری و مازندران تبعید کرد. تا اینکه با پیوستن اقوام لر و لک به آنها تا حدودی نسبت به قبل قدرتشان افزایش پیدا کرد.

    در این دوران با انتصاب ایلخانی جانی­خان معروف به جانی­خانی نقش بسیار مهم وکلیدی در انسجام و یکپارچگی ایل قشقایی بازی کرد به گونه­ای که تعداد زیادی از بزرگان قشقایی وی را بنیانگذار اصلی ایل قشقایی می­دانند. آنچنان کاردان و مقتدر بود که در پاسخ به نامه آقا محمدخان قاجار که از ایشان اظهار اطاعت خواسته بود، نامه اهانت آمیزی را فرستاد. با فوت جانی خانی (۱۲۳۹ه.ق) فرزندان و نوادگان آن به سمت ایلخانی و مقام ایل بیگی منصوب شدند. ایل قشقایی از این دوران تا ایلخانی صولت ­الدوله جزء در دوره ایلخانی محمد­علی­خان، دستخوش انشقاق توسط انگلیس، جنگ و تبعید شد.

    مهاجرت ایل قشقایی به کرمان توسط مرتضی­قلی­خان ایل­بیگی در اعتراض به برخورد با محمدقلی­خان، تبعید ۱۳ ساله محمدعلی­خان به تهران و بازگشت آن و احیای شکل گیری مجدد اتحاد و انسجام ایل و مرگ آن ( ۱۲۶۸ه.ق)، شرکت دسته­ای از سواران قشقایی در جنگ علیه شیخ سعید امام مسقط (عمان۱۲۷۰ه.ق)، تشکیل اتحادیه خمسه توسط ناصرالدین­شاه برای مقابله با قدرت روز افزون قشقایی­ها، نخستین رویارویی قشقایی­ها و انگلیسی­ها در جنگ ننیزک ( ۱۲۷۳ ه.ق حوالی برازجان) به فرماندهی سهراب خان (نامه تقدیر به همراه یک قبضه شمشیر مرصع نشان از طرف ناصرالدین شاه به ایشان به پاس رشادتهایش)، اعدام سهراب­خان( ۱۲۹۱ ه.ق)، امراض مسری، خشکسالی و به دنبال آن قحط­سالی­های پی­درپی از مهمترین حوادث این دوران محسوب می­شوند.

    به هر حال، از زمان صفویان تا اواخر ایلخانی ضرغام­الدوله و اوایل ایلخانی صولت­ الدوله، ایل قشقایی دارای دولتمردانی بودند که از یک طرف در تمامی حکومت­های مرکزی نقش سیاسی مهم و تاثیر­گذاری داشتند و در طول تاریخ هم به رقبای ایلی خود و هم به بریتانیای کبیر و حتی حکومت­های مرکزی ایران هرگز اجازه هیچ­گونه تعدی و تجاوزی را نمی­ دادند و خواب را از چشمان آنها همیشه می ­ربودند به گونه­ای که کشور استعمارگر انگلیس برای مهار آنها اتحادیه خمسه را در جنوب ایران تشکیل داد.

    از طرفی دیگر بیشه ایلیشان همیشه پر از شیر مردان و شیر زنانی بود که نقش بی­بدیلی در اتحاد و انسجام ایلی خود ایفا می­کردند. مهم­ترین آنها جانی­خانی بنیانگذار ایل قشقایی و خانواده وی از جمله: محمد­علی­خان و سهراب خان قهرمان نامی ادبیات و داستانهای حماسی ایل قشقایی و صولت­الدوله سردار ملی مشروطه می­باشد.

    پس فرزندان ایل قشقایی به خصوص نسل فعلی باید به چنین پیشینه­ تاریخی همیشه افتخار کنند و به خود ببالند و با غرور سرشان را بالا بگیرند و سعی کنند این نقش سیاسی در هیچ دوره­ای از زمان کم رنگ نشود چون حیات این ایل به نقش سیاسی آن بستگی دارد و در طول تاریخ به تجربه هم ثابت شده که اولاًَ؛ هر موقع این نقش را از دست دادند، دچار انشقاق درون ایلی و مورد سوء استفاده قرار گرفته­اند. پس نقطه قوتشان در اتحادشان بوده و می­باشد. ثانیاًَ؛ عَلَم قشقایی را فقط با اتحاد و انسجام بزرگان ایلی خود که اهل هیچ­گونه معامله­ و مماشاتی نباشند، می­توان افراشته نگه داشت، در غیر اینصورت ایل قشقایی دچار شکاف و تفرقه روز افزون شده و از صحنه معادلات سیاسی و اجتماعی منطقه­ای و ملی ایران کنار زده خواهد شد.

    ادامه دارد ……

    -نظرتان درباره این دیدگاه چیست؟
    15 نظر برای “ایل قشقایی؛ یکی از ایل­های­ سیاسی تاریخ ­ساز ایران / بخش اول”
    1. منصف گفت:

      خودشون میخوان متحد باشن ولی آقای ……… نمیذازه ومدام داره بینشون ……….میندازه. هر روز با یه گروهشون به یه وعده ای باش بیعت میکنن و هیچی هم دستشونو نیگیره.یه روز کلاه ترکی میذاره سرش, بعد یکسال سراغشون نمیاد,بعدش میاد میگه من عاشق صدای فرودم , دوباره خامشون میکنه و میره یکسال دیگه سراغشونو نمیگیره.تازه هم که گفته رو سفره شون بزرگ شده که البته احتمالا منظورش از سفره همون زمینهای تلخاب شیرینه که دیگه از رو سفره بلند نشد و ترکا را ازروسفره بلند کرد و صاحب سفره شد حالا اون سیر هست و ترکا را گرسنه دنبال خودش میکشه. اوف برکسانی که این ایل خوشنام را با معامله شخصی با تاج بدنام کردند.

      1

      0
    2. عالیشاهی گفت:

      ضمن تشکر از نویسنده محترم که مطالب تاریخی مهمی را اشاره فرمودند.من با ملاحظه چند سطر اخر مواردی را عرض می کنم.
      در اینکه ایل قشقایی یکی از ایلات اثر گذار در تحولات منطقه بوده است شکی نیست.اما گفته می شود حرمت امام زاده به متولی است.زمانی ایل قشقائی نقش تاریخی خود در تحولات منطقه ای را از دست داد که گرفتار چند نفر دلال و معامله گر افتاد که با نام ایل قشقائی و به کام خود وارد بده و بستان با سیاسیون منطقه شدند البته چندان کامی هم نگرفتند .تنها دل خوشی انها این است که در فلان برنامه با کلاه دو گوشی دعوت می شوند و افتخار انها گرفتن چند عکس بابرخی هاست.کلاه دو گوشیهایی که این روزها در مجالس مختلف اسباب گرمی محفل و رنگ و لعاب مجالس خاص هستند نه تنها نشانه عظمت و اقتدار نیست بلکه نماد خود باختگی و اضمحلال و سرخوردگی این قوم عزیز است.به خوبی اشاره شد رمز تجدید حیات این قوم وحدت و رها شدن از دست برخی چهره های تکراری و نا محبوب است.این کار تنها از نسل جوان قشقائی ساخته است که از حوادث امروز درس عبرت گرفته و حیات نوینی برای قوم قشقائی رقم بزنند.کلاه دوشی های زینت المجلسی که این روزها خودشان را به زور و زحمت به صف اول ارادت می رسانند نه تنها افتخاری برای این قوم کسب نمی کنند بلکه باعث تحقیر و مایه اب روزی این قوم اصیل و ریشه دار هستند.سایت ورزی گاو نر می خواهد و مرد کهن .کار هر نورسیده ای نیست

      3

      0
    3. ناشناس گفت:

      مسعودشجاعی رااشتباه اومدیl

      1

      0
    4. مهندس گفت:

      تو رو سننه

      0

      0
    5. همشهری گفت:

      با سلام خسته نباشید خدمت محقق گرامی جناب آقای حسینی حسینی نیک ، این بار چه زیبا پیشینه تاریخی ایل قشقایی رابه رشته تحریر درآوردی ، جهت اطلاع وحدت تمام عیار این قوم بزرگ و رسیدن به اهداف خود ،وباتشکر از سایت خبر ی فانوس زاگرس ،

      0

      0
    6. قراچه گفت:

      احسنت از این متن شیوا و پر محتوا

      0

      0
    7. یادآوری این شناسنامه افتخار آمیز از ایل قشقایی نوعی رجوع و تلنگری برای مردان غیور و زنان شجاع قشقایی است تا به اصالت و مبارزه طلبی و مردانگی خود با غرور یاد کنند و اجازه ندهند که جوانان از آنها امروزه از رسالت بزرگی و شان خود بکاهند .رفتار اجتماعی آنها باید یادمان آنهمه بزرگی باشد که در قبور آرمیده اند .

      0

      0
    8. قشقایی گفت:

      احسنت بر دیدگاه منطقی و وسعت اطلاعات شما

      2

      0
    9. ناشناس گفت:

      احسن مرحبا برشما برادر عزیز

      0

      0
    10. ناشناس گفت:

      سیدتحلیل خوبی اومدی اما آخرش و خیلی بد جمع بندی کردی

      0

      0
    11. ناشناس گفت:

      درجواب منصف واقعابی انصافیn

      0

      0
    12. رضوانی گفت:

      خسته نباشید سید عزیز مثل همیشه بسیار زیبا بود

      0

      0
    13. تقوی گفت:

      تو رو خدا بسه اینگونه تهییج کردن جوانان. من هم لذت میبرم از خواندن تاریخ و ریشه قشقایی. ولی خواهشا بسه. ما الان در یک دنیای مدرن و به روز هستیم. اتحاد ایلی و این حرف ها یعنی چی. همه انسان ها باید در کنار هم به خوبی زندگی کنند. با هم متحد و ضمن احترام به سلایق و علایق … انصافا دست از این حرف های نژاد پرستی برداریم

      0

      0
    14. روستاي نزاع از توابع ممسني گفت:

      با سلام

      درود خداوند بر جناب آقاي حسيني نيك و

      تشكر ويژه از جنابعالي به خاطر گرد آوري و درج اين مطالب در سايت فانوس زاگرس در خصوص قوم بزرگ قشقايي.

      لطفا تلفن تماس با آقاي حسيني نيك را اعلام بفرماييد
      با سپاس

      0

      0
    15. ناشناس گفت:

      شماره نویسنده مقاله ۰۹۱۹۷۲۹۷۱۸۱

      0

      0

    
    امروز سه شنبه ۲۹ آبان ۱۳۹۷
    • تـــازه ترین خبرها
    • پـــربازدیدترین ها
  • گردش مدیران به جای چرخش آنان
  • انتقاد فرماندار گچساران از وضعیت بد یک مدرسه /کنایه ای به مدیریت اسبق آموزش و پرورش گچساران
  • وضعیت تاسف بار کارگران درپتروشیمی گچساران/ تسویه حساب تنها نتیجه اعتراض کارگران/ یکی هم باید به داد ما برسد!+تصاویر
  • بیانیه انجمن اسلامی دانشجویان پیرو خط امام دانشگاه فرهنگیان در حمایت از اقدامات شایسته رئیس کل دادگستری کهگیلویه و بویراحمد
  • نامه جبهه عدالتخواه گچساران به رئیس دادگستری کهگیلویه و بویراحمد پیرامون تصرفات غیرقانونی زمین در گچساران
  • نمایشگاه گل و گیاهان تزیینی و دارویی در شهرستان گچساران افتتاح شد+تصاویر
  • رونمایی استاندار از تخلف شرکت پیشتیبانی امور دام کهگیلویه و بویراحمد در عدم توزیع مرغ منجمد در بازار
  • مژده دهید باغ را بوی بهار می رسد
  • آقای مدیرکل:بیکارکردن ۴۸ نفر افتخار نیست /فکری اساسی به حال مشکلات ترافیک یاسوج کنید !
  • جمهوری اسلامی نسل سوم 
  • کمیته فنی و حقیقت یاب بررسی علل تخریب دستک دهانه پل سوم بشار یاسوج تشکیل می شود
  • دلاویز تا یک قدمی شرکت ملی گاز رفت و برگشت!؟
  • قهرمان گچسارانی حماسه سوسنگرد/”ابراهیم امیدبخش “عقاب تیز پرواز آسمان +تصاویر
  • جدیدترین تصاویر از آخرین وضعیت بحرانی پل سوم بشار یاسوج
  • راهکارهای مقابله با پدیده گرد و غبار در کهگیلویه و بویراحمد اجرایی می‌شود
  • معاون دانشگاه علوم پزشکی کهگیلویه و بویراحمد تغییر کرد/غلام نژاد جایگزین بابویی شد
  • جزییات ریزش پل سوم بشار یاسوج/ مدیرکل بحران استانداری:سازه پل سوم بشار ایمن است/ ریزش خاک بغلک پل/ دستور مدیرکل بحران برا رفع مشکل
  • معاون عمرانی استاندار از پیگیری و آزادسازی زمین‌های ایثارگران دهدشت و گچساران خبر داد
  • آیا تردد بر روی پل بشار یاسوج متوقف می شود؟/پلی که زیر آن آب است و روی آن نان!
  • وضعیت نامناسب برخی خیابانهای شهر یاسوج پس از بارش های اخیر/خیابانهایی که مسیل رودخانه شده بودند+تصاویر
  •