طراحی سایت و قالب وردپرس
  • تاریخ انتشار خبر : چهارشنبه ۲۳ اسفند, ۱۳۹۶ | کد خبر : 75822 | نویسنده : sajad |
  •   

    فانوس زاگرس؛ «به نام خدایی که زن آ فرید» به قلم حمدالله معتمدی ۱۷ اسفند ۱۳۹۶ مصادف شده بود با روز زن در ایران اسلامی. ابتدا جای دارد که این روز را به تمامی زنان در کشور عزیزمان ایران تبریک گفته و با آنکه یقین دارم که این سیر تکاملی روزی به پیروزی تمام و […]

    فانوس زاگرس؛
    «به نام خدایی که زن آ فرید»

    به قلم حمدالله معتمدی

    ۱۷ اسفند ۱۳۹۶ مصادف شده بود با روز زن در ایران اسلامی.
    ابتدا جای دارد که این روز را به تمامی زنان در کشور عزیزمان ایران تبریک گفته و با آنکه یقین دارم که این سیر تکاملی روزی به پیروزی تمام و کمال این عزیزان خواهد انجامید امیدوارم چراغ سوسوکنانی را که آنان به پشتوانه ی چهره های فعال سیاسی و اجتماعی مشتعل کرده اند روزی چون آتشکده ی زرتشت خاموشی اش از گناهان نابخشودنی خلقت به حساب آید.

     

    زن نیمه ی مکمل انسانیت است.بی آنکه بتوان گفت ما در چه درجه ای از انسانیت قرار داریم باید پذیرفت که بقای نسل بشر بدون این نیمه ی پرحاشیه ی تاریخ امکانپذیر نمی باشد.از آنجا که در علوم انسانی قطعیطی وجود ندارد پس سخن راندن از این نیمه ی مکمل نیز چون از پنجره ی علوم انسانی می باشد،آنچه از این بابت گفته شده است و می شود به طور نسبی و در حد نظر باقی مانده است.

    سخن گفتن از زن همچون ذات این موجود در طبیعت زوایا و دیدگاه ها و پیچیدگی های خاصی را به خود می طلبد.برای از زن گفتن میتوان هم در چارچوب رئالیسم سخن گفت و هم ایدئالیسم و تا حدودی نیز می توان با تکیه بر قانون بقا و تکامل ترویجی داروین از لحاظ ژنتیکی دست به تحلیل و تفسیر زد.

     

    با نگاهی واقع گرایانه به موضوع باید از نقش زن در منفعل ترین حالت حقوقی و اجتماعی آن،تا شکل گیری فمینیسم گفت، و از فیمینیسم تا امروز.

     

    در نظر داریم که با یک بررسی سطحی و گذرا در متون دینی و ادبی موثر در تمدن ایرانی و اسلامی مواردی را دنبال کنیم که امروزه در بین پژوهش گران و مفسران دینی و اجتماعی بعنوان موارد بحث بر انگیز شناخته می شوند .

     

    امروزه در آثار و متون بر جای مانده و جاری در تمدن ایرانی اسلامی به مباحثی بر میخوریم که از نظر فعالین طرفدار حقوق زن و جامعه شناسان عصر مدرن مباحثی زن ستیزانه به حساب می آیند.

     

    بدون از داوری و تحلیل مو شکافانه منابع مورد استفاده ما در این نوشتار، از متون اسلامی، نهج البلاغه، و در متون ایرانی، شاهنامه ی حکیم بزرگ ابو القاسم فردوسی و استاد سخن سعدی شیرازی است.

     

    تا قبل از قرن نوزدهم زنان در جوامع مرد محور به طور وسیع مورد سر کوفت قرار می گرفتند و از آنجا بود که در ابتدای قرن نوزدهم مردان نیز ادعای فوق را پذیرفتند و در نهایت مجموعه ای گسترده از نظریات اجتماعی، جنبش های سیاسی و بینش های فلسفی که از زنان به الهام گرفته شد و به طور عمده بویسله زنان برانگیخته شد و به خصوص در زمینه شرایط اجتماعی و سیاسی و اقتصادی آنها مطرح شد،«فمینیسم» نام گرفت. با وجود آنکه «فمینیسم» یک اسطلاح تمام عیار غربی است،بساری از اندیشمندان اسلامی اصطلاح« فمینیسم اسلامی» را پیش کشیدند.که همه درون مایه و قدرتش را از قران می گیرد ودر جستجوی حقوق و عدالت برای زنان و مردان در تمامیت سطوح و وجودشان می باشد .

     

    فمینیسم اسلامی بر پایه این برهان بنا شده است که «قران بر اصل برابری تمام افراد بشر تأکید می کند» ودر کل مردم سالاری و تبعیض جنسی را مردود دانسته و خواستار برابری جنسیتی همچون دیگر برابری ها در اجتماع است.

     

    این گرایش فمینیسم توسط برخی ها به شدت حمایت و از طرف برخی دیگر به شدت مورد اعتراض قرار گرفته،تا انجا که پژوهشگر مصری تبار آمریکایی و استاد تاریخ در دانشگاه جورج تاون، «مارگوت بدران» می گوید:
    «بدفهمی بسیار و معرفی های اشتباه و احمقانه حول فمینیسم اسلامی وجود دارد»

     

    در ایران اسلامی، روز «زن» بر گرفته و بمناسبت تولد بانوی اول جهان تشیع، همسر امیرالمومنین، امام اول شیعیان، حضرت علی(ع) و صاحب کتاب نهج البلاغه میباشد که بسیارند مواردی در آن که بازار نقادی را بر فعالین و پژوهشگران عصر مدرنیته ی حقوق زنان گرم و پرحاشیه کرده است.

     

    در اینجا مواردی را از نهج البلاغه و بدون از هر گونه اظهار نظر ایدئولژیک و عقیدتی، به عنوان نمونه ی مرتبط با موضوع، بیان میکنیم.

     

    *خطبه ی ۸۰ نهج البلاغه
    « معاشر الناس ان النساء نواقص الایمان، نواقص الحظوظ، نواقص العقول»
    اى مردم، بدانيد كه زنان را ايمان ناقص است و بهره منديهايشان ناقص است و عقلهايشان ناقص است. اما ناقص بودن ايمانشان از آن روست كه در ايام حيض از خواندن نماز و گرفتن روزه معذورند و ناقص بودن عقلهايشان، بدان دليل است كه شهادت دو زن برابر شهادت يك مرد است و نقصان بهره منديشان در اين است كه ميراث زنان نصف ميراث مردان است. از زنان بد بپرهيزيد و از زنان خوب حذر كنيد و كار نيك را به خاطر اطاعت از آنان انجام مدهيد، تا به كارهاى زشت طمع نكنند.

    *حکمت ۱۳۱ نهج البلاغه
    « جهاد زن خوشرفتاری با شوهر و اطاعت از اوست»

     

    در تاریخ تمدن ایران عزیز نیز بسیارند زنانی که نامشان چه بسا در رده ای بالاتر از بسیاری از مردان نامی این آب وخاک در صفحات تاریخ می درخشد، اما برخورداری از این جایگاه ها نیز مانع از آن نشده است که تبعیض و نابرابری جنسیتی را که زنان امروزه در نکوهش و براندازی آن میکوشند، در آثار بزرگان علم و ادب پارسی به ثبت تاریخ نرسد.

     

    فردوسی از زبان رستم، اسطوره ی ایرانیان در شاهنامه میگوید:
    «کسی کاو بود مهتر انجمن کفر بهتر او را زفرمان زن»

    در شاهنامه ی فردوسی با وجود تمجیدات فراوان از زنانی چون رودابه و گردآفرید و تهمینه و…، حکیم طوس از نکوهش نابکاری های سودابه، در سوگ سیاوش ایرانیان، غافل نگشته است و این بیت جنجالی را سروده است که بر سر ماهیت آن سالهاست که بین پژوهشگران شاهنامه، جنگ و جدل وجود دارد، و به عنوان یکی از موارد زن ستیزانه در این اثر جهانی، حکایت ها به بار آورده است. چرا که معتقدند بسیاری از ابیات شاهنامه، از گرشاسب نامه ی اسدی طوسی به شاهنامه وارد گردیده اند.البته در طول زمان ابیات متعددی از «گرشاسب نامه ی اسدی طوسی» در تعدادی از نسخ شاهنامه به نام فردوسی راه یافته است که نمونه ای گویا از نکوهش زنان است.

    «زنان را از آن نام ناید بلند که پیوسته در خفتن و خوردن اند»

    زنده یاد احمد شاملو در گفتگو با مجله ی آدینه به صراحت فرموده است که:
    در شاهنامه زن و اژدها هر دو ناپاک به قلم میروند و لایق فرو رفتن در خاک شمرده میشوند.

    « زن و اژدها هر دو در خاک، به جهان پاک از این هردو ناپاک، به»

    «زنان را ستایی؟ سگان را ستای که یک سگ به از صد زن پارسای»

     

    یا در جای دیگر، گفتگوی شاهزاده ی بزرگ ایرانزمین «اسفندیار» با مادرش بر سر جانشینی و تخت و تاج که در لابلای این گفتگو، فردوسی از زبان اسفندیار، عدم اعتماد به زنان را در باب «رازداری»، به مادرش گوشزد میکند، مثالی دیگر از تفکرات زن ستیزانه در شاهنامه ی فردوسی است.

     

    « چنین گفت با مادر اسفندیار که نیکو زد این داستان هوشیار
    که پیش زنان راز هرگز مگوی چو گویی سخن بازیابی به کوی
    مکن هیچ کاری به فرمان زن که هرگز نبینی زنی رایزن»

     

    *« سعدی شیرازی » نیز در آثار خود و به نوبه ی خود، کم از فردوسی، فرمایشاتش در روزگار ما، اسباب نقد و بحث و جدل در محافل فعالین حقوق زنان و طرفداران برابری زن و مرد نگردیده است.حتی بیت معروفش که احتمالا در روزگار خود سعدی و تا همین دیروز، همه از آن به عنوان سخنی در ستایش زنان و بیانگر شخصیتی آرمانی از یک زن یاد می کردند، بخاطر برداشت {به روزی} که از کلمه ی «فرمانبر» در شعر میشود، زن ستیزانه بودن آن را جلوه می نماید.

     

    «زن خوب فرمانبر* پارسا کند مرد درویش را پادشاه»
    به نظر میرسد، سعدی بزرگ، از لحاظ ارزشی ،خوب بودن زن را منوط به تابعیت بی چون و چرا از دستورات و فرمانهای مرد میداند.چیزی که امروزه برداشتی برده وار و کنیزگونه از آن به نظر میرسد.

    سعدی در جای دگر از واژه ی زن به عنوان کلمه ای نکوهنده و در حد دشنام، خطاب به مرد استفاده میکند.

    « مخنث به از مرد شمشیر زن که روز وغا سر بتابد چو زن»

    و در جایی دیگر در باب تربیت همسر می فرماید:

    « چو زن راه بازار گیرد، بزن وگرنه تو در خانه بنشین چو زن»
    (مصرع اول بیت فوق، تداعی کننده ی کلام «نیچه» است که میگوید: به نزد زن میروی؟ برو. ولی بدون از تازیانه مرو.)

    در بیت زیر نیز تنوع طلبی و استفاده ی ابزاری از زنان نیز به روشنی پیداست،

    « زن نو کن ای خواجه هر نوبهار که تقویم پاری نیاید به کار»

    در ادب پارسی از این دست موارد در آثار شاعران و نویسندگان فراوان داریم و جای آن دارد که به اختصار و گذرا، نگاهی به دوره ی معاصر انداخته و از مواردی که فعالین حقوق زنان از آنها به مثابه تصمیمات و قوانین زن ستیزانه یاد میکنند، حدیثی آورده باشیم.

    به هر حال، آنچه غیر قابل انکار است، تغییرات چشمگیر حقوقی و اجتماعی زنان در جامعه ی ایرانی _ اسلامی ،نسبت به جایگاه زن در اوایل اسلام و در عصر بزرگانی چون فردوسی و سعدی و… می باشد اما اگر نگاه ما به تاریخ، نگاهی گسست وار باشد، یعنی تاریخ را متشکل از گسست هایی با فاصله های زمانی و تغییرات متفاوت مثبت و منفی و هر تغییر و اتفاق تاثیرگذاری را یک گسست بنامیم، میتوان در دوره ی معاصر،« پادشاهی رضاشاه و مسئله ی کشف حجاب» وی را یکی از گسست های مهم و تاثیرگذار و به دنبال آن عصر فعلی  را گسستی دیگر» در سیر تحول تاریخی حقوق زن در ایران دانست.

     

    همچون دوره های معاصر قبل از آن، بوده اند کسانی که در قالب فعالین سیاسی و اجتماعی بر احقاق حقوق زنان صحه گذاشته اند.برای مثال «شیرین عبادی» برنده ی جایزه ی نوبل حقوق بشر، تصویب این قانون، که بر اساس آن،
    «اگر مردی، زنی را ولو عمدا به قتل برساند، خانواده ی زن به قتل رسیده، برای قصاص قاتل باید نیمی از دیه ی قاتل را بپردازند»، را مایه ی ننگ و شرم آور خواند.

     

    این روزها نقز شاهد هستیم بحث «اجباری بودن حجاب» یک چالش بزرگ و کم کم به مبحثی برای تقابل بعضی علما و فعالین اجتماعی و اپوزسیون، تبدیل شده است.

     

    به نظر میرسد، سال ۹۷ این امکان را دارا میباشد که شاهد گسستی نو (مثبت یا منفی) در تاریخ مبارزات فمینیستی در ایران اسلامی باشد. و این در حالیست، که همسایه ی بنیادگرای غربی و رقیب دیرینه ی ما، هم از لحاظ مذهبی و هم سیاسی و اقتصادی در منطقه، در کمال ناباوری دست به اصلاحات وسیع اجتماعی، بخصوص در حیطه ی زنان زده است.

     

    در پایان:
    باید دید که با شروع سال جدید، مسایل زنان در جامعه ی ایران،در بین تصمیم گیران سیاسی و اجتماعی کشورمان، «علاج واقعه قبل از وقوع» خواهند شد، یا «نوشداروی پس از مرگ سهراب»؟!!!!

    با سپاس

    برچسب ها :
    -نظرتان درباره این دیدگاه چیست؟
    
    امروز دوشنبه ۱ مرداد ۱۳۹۷
    • تـــازه ترین خبرها
    • پـــربازدیدترین ها
  • غلامرضا پاکدل:در طرح هاي عمراني هم عملكرد خارق العاده اي وجود نداشته است!/نگران نبود آقاي تاجگردون نباشيد
  • نقش قانون در سلامت و توسعه اقتصاد باز
  • فریاد بی‌ارزش نقاب‌زنان جریان سیاسی و قلاب‌گیران قومیتی/ مدیرکل سیاسی استاندار کهگیلویه و بویراحمد :مدیر مخالف برنامه دولت برکنار می‌شود
  • پیام قدردانی خانواده کرمی از ابراز همدردی مردم و مسئولان
  • زمزمه تغییرات در آموزش و پرورش و فرمانداری گچساران
  • شووینیسم و عدم توسعه یافتگی کهگیلویه و بویراحمد
  • یادداشت خداحافظی فرماندار سابق کهگیلویه
  • نویسنده و شاعر سرشناس کهگیلویه و بویراحمدی نامزد یکی از مهمترین جوایز ادبی کشور شد 
  • سه ویژگی که فرماندار کهگیلویه به دنبال نهادینه کردن آن است
  • دانش‌آموخته ابتدایی، متوسطه ۱ و ۲ در گچساران تجلیل شدند+تصاویر
  • سرنوشت اعتبارات یک‌سوم نفت کهگیلویه و بویراحمد به کجا رسید؟؟
  • استقرار کلینیک سیار دندانپزشکی در روستای سادات محمودی/ارائه خدمت به ۳۰۰ نفر از مردم روستا+تصویر
  • ایل قشقایی نیازمندِ یک صولت­ الدوله دیگر (بخش ۲+اعتبارنامه)
  • “فشار هست،چانه زن خوب نیست”
  • تنها واحد ریسندگی کهگیلویه و بویراحمد فعالیت خود را از سر گرفت
  • خاموشی های امروز ۱۴ نقطه گچساران و باشت
  • خیابانهای شهر یاسوج رضوی می شوند
  • واکنش محمود منطقیان به ماجرای انتصاب فرماندار کهگیلویه
  • تجدید بیعت فرماندار جدید کهگیلویه با آرمان‌های شهدا +تصویر
  • مسئولیت مهم نخبگان کهگیلویه برای عبور از یک برهه حساس تاریخی
  •