طراحی سایت و قالب وردپرس
  • تاریخ انتشار خبر : جمعه ۶ آذر, ۱۳۹۴ | کد خبر : 1850 | نویسنده : sajad |
  •   

    خداوند در قرآن مي فرمايد: خداوند سرنوشت كسي را تغيير نمي دهد مگر اينكه خودش بخواهد و در جاي ديگري آمده است: خداوند نمي خواهد آنها هدايت شوند رابطه اين دو چيست؟ آيه «انّ الله لا يُغيِّرُ ما بقوم حتّي يغيّرو ما بانفسهم»[۱] خداوند سرنوشت هيچ قومي و «ملّتي» را تغيير نمي دهد مگر آنكه […]

    خداوند در قرآن مي فرمايد: خداوند سرنوشت كسي را تغيير نمي دهد مگر اينكه خودش بخواهد و در جاي ديگري آمده است: خداوند نمي خواهد آنها هدايت شوند رابطه اين دو چيست؟
    آيه «انّ الله لا يُغيِّرُ ما بقوم حتّي يغيّرو ما بانفسهم»[۱] خداوند سرنوشت هيچ قومي و «ملّتي» را تغيير نمي دهد مگر آنكه آنها خود تغيير دهند، كه در دو مورد از قرآن با تفاوت مختصري آمده است[۲]، يك قانون كلي و عمومي را بيان مي كند، قانوني سرنوشت ساز و حركت آفرين و هشدار دهنده!

    اين قانون كه يكي از پايه هاي اساسي جهان بيني و جامعه شناسي در اسلام است، به ما مي گويد: مقدرات شما قبل از هر چيز و هر كسي در دست خود شما است و هرگونه تغيير و دگرگوني در خوشبختي و بدبختي اقوام در درجة اوّل به خود آنها بازگشت مي كند.[۳] و اين يك سنّت تغيير ناپذير الهي است.

     

    فيض و رحمت خدا بيكران و عمومي و همگاني است، ولي به تناسب شايستگي ها و لياقت ها به مردم مي رسد. در ابتدا خدا نعمتهاي مادّي و معنوي خويش را شامل حال اقوام مي كند. چنانچه نعمتهاي الهي را وسيله اي براي تكامل خويش ساختند و از آن در مسير حق مدد گرفتند و شكر آن را كه همان استفادة صحيح است بجا آوردند، نعمتش را پايدار، بلكه افزون مي سازد؛ امّا هنگامي كه اين مواهب وسيله اي براي طغيان و سركشي و ظلم و بيدادگري و تبعيض و ناسپاسي و غرور و آلودگي گردد، در اين هنگام نعمت ها را مي گيرد و يا آن را تبديل به بلا و مصيبت مي كند.

     

    بنابراين دگرگونيها همواره از ناحية ما است وگرنه مواهب الهي زوال ناپذير است.[۴] پس آنچه كه اين آية شريفه در مقام بيان آن است اين است كه سعادت و خوشبختي و شقاوت و بدبختي همة انسان ها و سرنوشت دنيوي و اخروي آنها را خودشان رقم مي زنند. و خود راه ضلالت و گمراهي و يا هدايت و رستگاري را بر مي گزينند.

    در مقابل اين آيات، آيات ديگري وجود دارد كه هدايت و ضلالت را به دست خداوند مي داند:
    «من يهد الله فهو المهتدي و مَن يُضلِل فأولئك هم الخاسرون»[۵] آن كس را كه خدا هدايت كند هدايت يافته «واقعي» اوست و آن ها را كه گمراه سازد زيانكاران آنهايند.

    يا در آية ۲۱۳ سورة بقره مي خوانيم «و الله يهدي من يشاء الي صراط المستقيم» خداوند كسي را كه بخواهد به راه راست هدايت مي كند. و در آيه ۹۳ سورة نحل آمده است: «ولكن يضلّ من يشاء و يهدي من يشاء» ولي او هر كسي را بخواهد هدايت مي كند و هر كسي را بخواهد گمراه. و شبيه اين تعبير كه هدايت و ضلالت را فعل خداوند مي شمرد و هر دو را به او نسبت مي دهد در بسياري از آيات قرآن مجيد به چشم مي خورد.[۶]

    در مورد اين كه رابطه بين اين دو دسته از آيات و نحوة جمع آنها چگونه بايد باشد، تفاسير مختلفي[۷] ارائه شده است. و ما در اين جا دقيق ترين تعبيري كه با همة آيات هدايت و ضلالت سازگار است و همة آنها را به خوبي تعبير مي كند، بي آنكه كمترين خلاف ظاهري در آن باشد را، بيان مي كنيم.

    هدايت در لغت به معناي دلالت و راهنمائي تؤام با لطف و دقت است[۸] و آن را به دو شعبه تقسيم كرده اند: «ارائه طريق» و «ايصال به مطلوب» و به تعبير ديگر «هدايت تشريعي» و «هدايت تكويني».

    با اين توضيح كه: گاه انسان راه را به كسي كه طالب آن است، با دقت تمام و لطف و عنايت نشان مي دهد، اما پيمودن راه و رسيدن به مقصود به عهدة خود اوست. «هدايت تشريعي، ارائه طريق».

    ولي گاه دست طالب را مي گيرد و علاوه بر ارائه طريق او را به مقصد مي رساند «هدايت تكويني، ايصال به مطلوب». هدايت تشريعي به معناي ارائه طريق جنبة عمومي و همگاني دارد و هيچ قيد و شرطي در آن نيست. چنانكه در آية ۳ سورة دهر آمده «انّا هديناه السبيل اما شاكراً و اما كفوراً» ما راه را به انسان نشان داديم خواه شكر گذاري كند يا كفران. و در آية ۵۱ آل عمران مي خوانيم. و انك لتهدي الي صراط مستقيم: تو همة انسان را به صراط مستقيم دعوت مي كني.[۹]

    خداوند كسي را كه بخواهد به راه راست هدايت مي كند

     

    اما هدايت تكويني به معناي ايصال به مقصود و گرفتن دست بندگان و گذراندن آنها از تمام پيچ و خم هاي راه و حفظ و حمايت از آنها تا رساندن به ساحل نجات، كه موضوع بسياري ديگر از آيات قرآن است، هرگز بي قيد و شرط نمي باشد. اين هدايت مخصوص گروهي است كه اوصاف آنها در قرآن بيان شده، و اضلال كه نقطه مقابل آن است نيز، مخصوص گروهي است كه اوصاف آنان نيز بيان گشته است.

    گرچه بعضي از آيات مطلق است، ولي بسياري ديگر از آيات قيد و شرط آن را دقيقاً بيان كرده و هنگامي كه اين آيات «مطلق» و «مقيد» را كنار هم مي چينيم مطلب كاملاً روشن مي شود و هيچ ابهام و ترديدي در معني آيات باقي نمي ماند و نه تنها با مسأله اختيار و آزادي ارادة انسان نسبت به سرنوشت خويش مخالف نيست بلكه آن را دقيقاً تأكيد مي كند.

     

    قرآن مجيد در يكي از آيات مي گويد «يضلّ به كثيراً و يهدي به كثيراً و ما يضل به الّا الفاسقين» بوسيلة آن ضرب المثل، که قبل از اين آيه بيان فرموده گروهي را گمراه و گروهي را هدايت مي كند، اما جز فاسقان را گمراه نمي سازد. «بقره ۲۶» كه در اينجا سرچمشة ظلالت فسق و خروج از طاعت و فرمان الهي شمرده شده است. و در جاي ديگر مي گويد: الله لايهدي القوم الظالمين، خداوند قوم ستمگر را هدايت نمي كند. «بقره ۲۵۸» در اين جا تكيه روي مسأله ظلم شده است و آن را زمينه ساز ظلالت معرفي كرده است. و در جاي ديگر مي خوانيم: «والله لايهدي القوم الكافرينِ» «بقره ۲۶۴» خداوند قوم كافر را هدايت نمي كند. در اين جا كفر به عنوان زمينه ساز گمراهي ذكر شده است.

    باز در آية ديگر مي خوانيم: «انّ الله لايهدي من هو كاذب كفّار» خداوند هدايت نمي كند كسي را كه دروغگو و كفران كننده است. «زمر ۳» كه در اين جا نيز دروغگويي و كفران را مقدمة ضلالت شمرده است.

    و آيات ديگر از اين قبيل كه ضلالت الهي را مخصوص كسي مي شمرد كه داراي اين اوصافند «كفر، ظلم، فسق، دروغ، اسراف، كفران» و تمام آيات ديگري كه به صورت مطلق ظلالت به خداوند متعال نسبت داده شده است مقيّد به اين اوصاف مي شود و ظلالت الهي هرگز بدون قيد و شرط نمي باشد. اما اين اسناد ظلالت به خدا عين اختيار بندگان و آزادي اراده آنها در متصّف شدن به چنين اوصافي است.[۱۰] در مورد هدايت نيز شرط و اوصافي در قرآن آمده كه نشان مي دهد آن هم بدون علّت و بر خلاف حكمت الهي نيست.

    به هر حال مشيت الهي كه در آيات هدايت و ظلالت روي آن تكيه شده، هرگز به معناي مشيت بي دليل و خالي از حكمت نيست؛ بلكه در هر مورد شرايط خاصي دارد كه آن را هماهنگ با حكيم بودن او مي كند.

    منبع:

    [۱] . رعد/ ۱۱٫
    [۲] . رعد/ ۱۱، انفال/ ۵۳٫
    [۳] . مكارم شيرازي، ناصر با همكاري جمعي از نويسندگان، تفسير نمونه، دارالمكتب الاسلاميه، ج ۱۰، ص ۱۴۵٫
    [۴] . همان، ج ۷، ص ۲۰۷٫
    [۵] . اعراف/ ۱۷۸٫
    [۶] . به عنوان نمونه: فاطر/ ۸، زمر/ ۲۲، مدثر/ ۲۱، بقره/ ۲۷۲، انعام/ ۸۸، يونس/ ۲۵، رعد/ ۲۷، ابراهيم/ ۴ مي توان نام برد.
    [۷] . مکارم شيرازي، ناصر، تفسير نمونه، ج ۲۹، ص ۴۶۴ ـ ۴۶۳٫
    [۸] . مترادف راغب مادّه «هدي»
    [۹] . تفسير نمونه، همان، ج ۱۹، ص ۴۶۱ ـ ۴۶۲٫
    [۱۰] . همان، ص ۴۶۶ ـ ۴۶۴، با كمي دخل و تصرّف

    برچسب ها :
    -نظرتان درباره این دیدگاه چیست؟

    دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط فانوس زاگرس در وب سایت منتشر خواهد شد

    پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد

    پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد

    نظرات

    وارد کردن آدرس ایمیل اختیاری می باشد

    وارد کردن آدرس وبسایت اختیاری می باشد

    امروز دوشنبه ۱ آبان ۱۳۹۶
    • تـــازه ترین خبرها
    • پـــربازدیدترین ها
  • دکتر چمن رسمأ رییس دانشگاه علوم پزشکی شاهرود شد+تصاویر
  • چهارمین دوره المپیاد ورزشی و آیین افتتاح اولین هنرستان تخصصی دخترانه تربیت بدنی استان کهگیلویه و بویراحمد در گچساران برگزار شد+تصاویر
  • واکنش لیدر قشقایی تاجگردون به حوادث اخیر شهرداری دوگنبدان
  • استاندار کهگیلویه و بویراحمد:با هیچ مدیری تعارف ندارم
  • دیدار مدیر کهگیلویه و بویراحمدی بیت امام خمینی(ره) با رهبر معظم انقلاب+تصاویر
  • کشف بیش از ۵۰ کیلوگرم تریاک در گچساران
  • واکنش و جوابیه مسولین بیمارستان شهید رجایی گچساران به خبر فانوس زاگرس
  • به مشکلات پاکبان دهدشتی رسیدگی می‌شود
  • گزارش تصویری دیدار نماینده گچساران و باشت از مدرسه دخترانه شاهد امام علی(ع)/به آینده فرزندان شهرم امیدوارم
  • “اگر فردای آباد و توسعه یافته استان کهگیلویه و بویراحمد را میخواهید,سهم نفت گچساران را برای این شهر بگذارید”
  • پیام تسلیت رئیس اداره اوقاف و امور خیریه شهرستان باشت
  • تغییر الگوی کشت در شهرستان های گچساران و باشت
  • بازدید بخشدار مرکزی باشت از کانال هدایت آبهای سطحی روستای تلخاب بیدک علیا+تصاویر
  • آقای زارعی،این چه نسخه ای است که تجویز می کنید؟؟
  • واکنش تاجگردون به عزل معاون اداري و مالي شهرداري دوگنبدان
  • “شوتی های مرگ”/درخواستی از فرمانده انتظامی گچساران
  • تصادف مرگبار در جاده یاسوج-اصفهان + تصاویر
  • تغییر و تحولات جدید ظفری در شهرداری دوگنبدان
  • ورود استاندار به سی‌سخت با اعتراض مردم همراه شد+جزئیات
  • هشدار شدید آیت الله ملک حسینی ؛در صورت تبعیض در تقسیم بودجه ورود خواهم کرد